آموزشی آموزشی | بدل

[amın]

بدل، کلمه یا گروهی از کلمات است که بعد از یک اسم می‌آید و توضیحی درباره آن اسم به مخاطب می‌دهد. این نقش تبعی که از نظر دستوری، تابع همان اسم قبل از خود است، معمولاً بین دو «ویرگول (،)» قرار دارد. برای مثال در جمله «من سعدی، شاعر سخندان ایرانی، را به دلیل شهرت او در غزلسرایی می‌شناسم.»، گروه اسمی «شاعر سخندان ایرانی» بدلی برای مفعول جمله یعنی «سعدی» است.

 

[amın]

بدل چیست؟​

«بدل» اسم یا گروهی اسمی یا کلمه‌ای است که با مکث پس از هسته گروه اسمی می‌آید و توضیحی به آن اضافه می‌کند و آن را بیشتر معرفی می‌کند. این نقش، معمولاً اسم، عنوان، شهرت، شغل، و موقعیت اجتماعی یا نام دیگر یا توضیحی برای اسم قبل از خود است. به اسمی که بدل وابسته آن است و برای توضیح آن بیان می‌شود، «مُبْدَلٌ منه» می‌گوییم.
بدل را می‌توان از جمله حذف کرد. این نوع حذف در ساخت جمله مشکلی ایجاد نمی‌کند.

 

[amın]

مثال بدل​

بدل جمله زیر را برجسته کرده‌ایم.

• دیروز احمد نجار اینجا بود.

همان‌طور که می‌بینیم، در جمله بالا نجار شغل احمد را نشان می‌دهد و برای توضیح بیشتر آمده است. در این جمله احمد نهاد جمله است.

در جمله زیر نیز بدلی وجد دارد که آن را برجسته کرده‌ایم.

• فردا نزد دوستم، حامد، می‌روم.

در این جمله، حامد نام دوست است که برای توضیح بیشتر آمده است.

 

[amın]

گروه بدلی چیست؟​

به جمله‌های زیر دقت کنید:

1. با محمد، همکار خوش‌اخلاق حسین، به مسافرت رفتیم.
2. سعدی، شاعر بزرگ ایران، از سردمداران فرهنگ و ادب فارسی است.

در جمله ۱، محمد متمم فعل است و همکار با واژه‌های «خوش‌اخلاق حسین» آمده است که خود وابسته‌های محمد هستند. در واقع، خوش‌اخلاق صفت است و حسین مضاف‌الیه. «همکار خوش‌اخلاق حسین»، نسبت محمد با حسین را نشان می‌دهد و در واقع یک گروه بدلی است.

در جمله ۲،‌ سعدی نهاد جمله است و «شاعر بزرگ ایران» لقب و مقام او را بیان می‌کند.

چون این بدل‌ها خود با وابسته‌هایی همراه هستند، در واقع یک گروه بدلی را تشکیل می‌دهند.

 

[amın]

ضمیر و صفت در نقش بدل​

گاهی ضمیر و صفت نیز می‌توانند در نقش بدل ظاهر شوند. برای مثال، دو جمله زیر را در نظر بگیرید:

1. من خود به چشم خویشتن دیدم که جانم می‌رود
2. قانون جاذبه را نیوتن، دانشمند مشهور انگلیسی کشف کرد.

در جمله ۱، خود که یک ضمیر است نقش بدل دارد.

در جمله ۲ نیز دانشمند خود یک صفت است و نقش بدلی پیدا کرده است.

 

[amın]

تفاوت بدل با صفت و مضاف الیه چیست؟​

تفاوت بدل با صفت در این است که موصوف با کسره همراه صفت می‌آید، اما مبدل منه بدون کسره به بدل اضافه می‌شود. در مثال‌های زیر، در جمله اول صفت داریم و در جمله دوم بدل:

1. دانشجوی کوشا آمد.
2. احمد، دانشجوی کوشای کلاس آمد.

اما برای تفاوت بدل و مضاف‌الیه می‌توان دو مورد را بیان کرد. اول اینکه اصولاً مضاف و مضاف‌الیه دو موجود مستقل هستند، اما بدل و مبدل منه از یک جنس هستند. دوم اینکه بین مضاف و مضاف‌الیه کسره می‌آید، اما برای بدل و مبدل منه چنین چیزی صادق نیست.

1. کیفِ احمد را آوردم.
2. خیام، شاعر بزرگ ایرانی در دوره سلجوقی می‌زیست.

در جمله ۱، کیف با کسره به احمد اضافه شده، اما در جمله ۲، خیام به شاعر...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.