آموزشی آموزشی | اسطوره

[amın]

اسفندیار​

اسفندیار فرزند پادشاهی ایرانی به نام «گشتاسپ» است و قهرمانی اسطوره‌ای و روئین‌تن است که برای راضی کردن پدر خود و به دست گرفتن پادشاهی ایران زمین، رشادت‌های بسیاری می‌کند و زمانی که تورانیان (دشمنان دیرینه ایرانیان) خواهران او را به بند می‌کشند، او برای نجات آن‌ها از هفت خوان گذر می‌کند و در نهایت خاک توران را به جنگ کشیده و پیروز می‌شود. اما «گشتاسپ» به وعده خود عمل نمی‌کند و چون از طریق پیش‌گویی‌ها خبر دارد که پسرش به دست رستم کشته خواهد شد، به او دستور جنگ با رستم و به بند کشیدن او را می‌دهد. اسفندیار ابتدا خدمت‌های رستم به ایران را به پدر خود یادآوری می‌کند اما در نهایت مجبور به پذیرفتن خواسته او می‌شود و برای در بند کردن رستم، به جنگ با او می‌رود. رستم...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

موجودات اساطیری​

تا اینجا متوجه شدیم اسطوره چیست و ایزدان اسطوره‌ای و شخصیت‌های اساطیری ایرانی را شناختیم. در این بخش به معرفی معروف‌ترین موجودات اساطیری ایرانی می‌پردازیم که هریک از آن‌ها دارای ویژگی‌های خارق‌العاده‌ای هستند.

 

[amın]

سیمرغ​

سیمرغ پرنده‌ای اسطوره‌ای است که آشیانه او در کوه قاف (البرز) است. سر این پرنده به شکل سگ، بدنش مانند طاووس و پنجه‌های پایش مانند پنجه‌های شیر توصیف شده است. در اساطیر ایرانی چنین آمده است که سیمرغ با نشستن بر روی شاخه‌های درختی خاص در مرکز هستی و به هم زدن بال‌های خود، باعث پخش شدن بذرهای درخت و آبادانی و سرسبزی می‌شود. هنگامی که «سام» پهلوان متوجه شد که فرزندش یعنی «زال»، سپیدمو به دنیا آمده است و او را در پای کوه البرز گذاشت، سیمرغ او را به لانه خود برد و او را مانند فرزندان خود بزرگ کرد. زمانی که سام برگشت و می‌خواست پسرش زال را با خود برگرداند، سیمرغ پَر خود را به او داد تا زال در هنگام سختی با آتش زدن پر سیمرغ او را به سمت خود بخواند. سیمرغ در به دنیا آمدن...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

ققنوس​

ققنوس نیز در اساطیر ایرانی پرنده‌ای اسطوره‌ای است که جفت ندارد و آواهایی بسیار دلنشین می‌خواند. به عقیده مردم باستان، این موجود اساطیری، هزارسال عمر می‌کند و بعد از هزارسال، هیزم‌های زیادی را جمع می‌کند، روی آن‌ها می‌نشیند و شروع به آواز خواندن می‌کند و آنچنان از این آواز م**س.ت می‌شود که با برهم زدن بال‌هایش و با کمک منقار خود، آتشی می‌سازد که او را می‌سوزاند و از سوختنِ او تخمی به جا می‌ماند که او نیز ققنوسی دیگر می‌شود و به همان شیوه زندگی می‌کند. در باورهای اساطیری این‌چنین گفته شده که انسان، آواز و موسیقی را از ققنوس یاد گرفته است.

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

هما​

هما که به سیمرغ شباهت زیادی دارد نیز پرنده‌ای اسطوره‌ای است که از دانش‌های تمام تاریخ برخوردارد است و پادشاهی یا همان فرّه ایزدی را از طرف اهورامزدا به افراد شایسته واگذار می‌کند. به همین دلیل نیز او در فرهنگ و ادبیات فارسی، نماد خوشبختی و سعادت است.

 

[amın]

دیو​

در اساطیر ایرانی، دیوها مهم‌ترین موجودات اسطوره‌ای منفی هستند که ظاهری شبیه به انسان دارند اما انسان نیستند و دارای ویژگی‌های ظاهری غیرطبیعیِ زیادی هستند. دیوها دارای تمدن خود هستند و جدا از انسان‌‌ها زندگی می‌کنند. هر دیو، نمادی از یکی از خصلت‌های بد انسانی چون دروغ، تکبر، تنبلی و... است. یکی از بن‌مایه‌های اصلی اساطیر ایرانی نیز جنگ قهرمان با همین دیوها است. برای مثال در شاهنامه فردوسی، رستم برای نجات «کیکاووس» و سربازان او به جنگ با «دیو سپید» می‌رود و در جنگی سخت او را شکست می‌دهد و ایرانیان را آزاد می‌سازد.

 

[amın]

منابع شناخت اسطوره های ایرانی​

حالا که یاد گرفتیم اسطوره چیست و اساطیر ایرانی را نیز شناختیم، به سراغ معرفی آثاری می‌رویم که اسطوره‌های ایرانی در آن‌ها وجود دارند. اساطیر ایرانی در منابعی از سه دسته‌بندی کلی زیر وجود دارند و در هرکدام از آن‌ها به همه یا بخشی از اسطوره‌های ایرانی اشاره شده یا توضیح و روایت مفصلی از آن‌ها آورده شده است. البته ممکن است جزئیات اساطیر در این سه دسته‌بندی کمی تفاوت داشته باشد اما در کلیات و وجود اساطیر با هم اشتراکات زیادی دارند.

 

[amın]

• کتاب‌های مذهبی پیش از زرتشت: مانند «بندهشن»، «دینکرد» و «وندیداد»
• بخش یَشت از کتاب اوستا: اوستا که کتاب مقدس زرتشتیان است از بخش‌های مختلفی ساخته شده است و بخش یشت آن، درباره خدایان، فرشته‌ها و دیگر موجودات قبل از زرتشت است که از منابع اصلی برای شناخت اسطوره‌های ایرانی است. تقابل نیروهای خیر و شر و روایت‌های مربوط به بسیاری از شخصیت‌های اسطوره‌ای ایرانی در بخش یشت اوستا وجود دارد.
• شاهنامه فردوسی: شاهنامه به عنوان مهم‌ترین اثر حماسی و اساطیری ما ایرانیان، در بر گیرنده بخش بزرگی از گذشته ما است و می‌توانیم در آن از دوران اسطوره تا دوران تاریخی را ببینیم. در واقع این اثر فاخر، باورهای مردمان سرزمین ما از زمان باستان تا دوران تاریخی را در بر دارد. بسیاری...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

تاثیر اسطوره بر ادبیات​

بعد از اینکه دانستیم اسطوره چیست و اساطیر ایرانی را شناختیم، در این بخش، تأثیر اسطوره بر ادبیات را بررسی می‌کنیم. اسطوره‌های هر ملتی اگر به صورت نظم یا نثر، مکتوب شده باشند نوعی اثر ادبی هستند زیرا روایت انسان‌های باستان از رازهای آفرینش و هستی هستند و همین ویژگی روایی و داستانی بودن، آن‌ها را به جزئی از ادبیات تبدیل می‌کند. حتی شاید بتوانیم اسطوره را سرچشمه ادبیات بدانیم زیرا نخستین آثار ادبی، همین روایت‌های باستانیان از هستی و طبیعت است.

علاوه بر این، اسطوره‌ها در آثار ادبیِ پس از خود نیز اثر گذاشته‌اند و این تأثیر در جهان امروز نیز همچنان باقی است. پس اسطوره‌ها، هم خودشان آثار ادبی هستند و هم سرچشمه و منبع بسیاری از آثار ادبی...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

تأثیر اسطوره بر ادبیات فارسی​

تا اینجا یاد گرفتیم اسطوره چیست و با اساطیر ایرانی نیز آشنا شدیم. در این بخش، تأثیر اسطوره‌های ایرانی بر آثار ادبی فارسی را در سه مرحله تاریخی توضیح داده‌ایم.