آموزشی چگونه یک شخصیت خودشیفته بنویسیم؟

[Eccedentesiast]

یکی از رایج‌ترین اشتباهات نویسندگان این است که شخصیت خودشیفته را صرفاً فردی مغرور، پرادعا یا بدجنس نشان می‌دهند. اما در واقع، شخصیت‌های خودشیفته زمانی باورپذیر و جذاب می‌شوند که بدانیم خودشیفتگی فقط اعتمادبه‌نفس زیاد نیست؛ اغلب ترکیبی از نیاز شدید به تحسین، احساس برتری و حساسیت به انتقاد است. همچنین باید توجه داشت که داشتن برخی ویژگی‌های خودشیفتگی با اختلال شخصیت خودشیفته یکسان نیست و هر شخصیت داستانی با این ویژگی‌ها، لزوماً دچار یک اختلال روان‌شناختی نیست.
اگر می‌خواهید شخصیتی خلق کنید که هم واقعی باشد و هم مخاطب را درگیر کند، این نکات را در نظر بگیرید.

 

[Eccedentesiast]

۱. او خودش را قهرمان داستان می‌داند
یک شخصیت خودشیفته هرگز فکر نمی‌کند آدم بدی است.
در ذهن او، دیگران هستند که حسود، نادان یا قدرنشناس‌اند.
مثلاً اگر دوستی از او انتقاد کند، احتمالاً به جای فکر کردن به اشتباه خودش، با خودش می‌گوید:
«اون تحمل موفقیت منو نداره.»
به همین دلیل، هنگام نوشتن چنین شخصیتی، همیشه دنیا را از نگاه خودش ببینید.

۲. تشنه تحسین است.
برای یک شخصیت خودشیفته، تعریف و تمجید مثل اکسیژن است.
او ممکن است:
مدام درباره موفقیت‌هایش حرف بزند.
منتظر تعریف دیگران بماند.
اگر کسی او را نادیده بگیرد، ناراحت یا عصبانی شود.
موفقیت‌های کوچک را بزرگ جلوه دهد.
اما این نیاز را همیشه مستقیم نشان ندهید. گاهی یک مکث کوتاه بعد از تعریف دیگران یا تلاش برای جلب توجه، تأثیر بیشتری دارد.

 

[Eccedentesiast]

۳. انتقاد را حمله شخصی می‌بیند
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شخصیت خودشیفته، واکنش شدید به انتقاد است.
فرض کنید رئیس فقط بگوید:
«این گزارش چند ایراد دارد.»
یک شخصیت معمولی شاید گزارش را اصلاح کند.
اما شخصیت خودشیفته ممکن است فکر کند:
«او می‌خواهد مرا تحقیر کند.»
«همه علیه من هستند.»
«آن‌ها لیاقت من را نمی‌دانند.»
همین واکنش‌ها می‌تواند تعارض‌های جذابی در داستان ایجاد کند.

۴. همدلی محدودی دارد
او احساسات دیگران را می‌بیند، اما معمولاً آن‌ها را در اولویت قرار نمی‌دهد.
اگر دوستی ناراحت باشد، ممکن است به‌جای دلجویی بگوید:
«حالا مشکل تو مهم‌تره یا جلسه مهمی که من امروز داشتم؟»
این رفتار باعث می‌شود اطرافیان به‌تدریج از او فاصله بگیرند.

 

[Eccedentesiast]

۵. ظاهر برایش اهمیت زیادی دارد
منظور فقط لباس یا چهره نیست. او دوست دارد در نگاه دیگران موفق، باهوش، ثروتمند یا خاص به نظر برسد.
گاهی حتی بیشتر از اینکه واقعاً موفق باشد، تلاش می‌کند موفق به نظر برسد.

۶. روابطش معامله‌محور است
برای شخصیت خودشیفته، بسیاری از روابط بر پایه منفعت شکل می‌گیرند.
او ممکن است با افراد بانفوذ دوست شود، اما وقتی دیگر به آن‌ها نیازی نداشته باشد، رابطه را کم‌رنگ کند. این ویژگی می‌تواند در داستان، روابطی پرتنش و پیش‌بینی‌ناپذیر بسازد.

 

[Eccedentesiast]

۷. شکست را به سختی می‌پذیرد
وقتی شکست می‌خورد، معمولاً یکی از این کارها را انجام می‌دهد:
دیگران را مقصر می‌داند.
شرایط را سرزنش می‌کند.
موفقیت رقیب را کوچک می‌شمارد.
یا اصلاً وانمود می‌کند که شکست مهم نبوده است.
او به‌ندرت می‌گوید:
«اشتباه از من بود.»

۸. جذابیت اولیه دارد
بسیاری از شخصیت‌های خودشیفته در برخورد اول بسیار دوست‌داشتنی به نظر می‌رسند.
اعتمادبه‌نفس بالا، بیان قوی و توانایی تأثیر گذاشتن بر دیگران باعث می‌شود افراد ابتدا جذب آن‌ها شوند.
اما با گذشت زمان، رفتارهای خودمحورانه و نیاز دائمی به تحسین آشکار می‌شود.
اگر شخصیت شما از همان صفحه اول فقط آزاردهنده باشد، احتمالاً واقعی به نظر نمی‌رسد.

 

[Eccedentesiast]

۹. یک نقطه‌ضعف پنهان برایش بسازید
بهترین شخصیت‌های خودشیفته فقط مغرور نیستند.
پشت این غرور معمولاً ترسی پنهان وجود دارد.
مثلاً: ترس از بی‌اهمیت بودن، ترس از شکست، ترس از دیده نشدن، احساس ناامنی که سال‌ها پنهان شده است. همین لایه پنهان، شخصیت را انسانی‌تر و باورپذیرتر می‌کند.

۱۰. اجازه بدهید گاهی حق با او باشد
اگر شخصیت خودشیفته همیشه اشتباه کند، خیلی زود به یک کاریکاتور تبدیل می‌شود.
گاهی واقعاً باهوش‌تر از دیگران است.
گاهی پیش‌بینی درستی دارد.
گاهی بهترین تصمیم را می‌گیرد.
همین ویژگی باعث می‌شود مخاطب نتواند او را فقط «آدم بد داستان» بداند.

 

[Eccedentesiast]

چند نمونه مشهور
در آثار داستانی، شخصیت‌هایی مانند سرسی لنیستر (بازی تاج‌وتخت)، گاستون (دیو و دلبر) نمونه‌هایی هستند که طرفداران و منتقدان گاهی آن‌ها را دارای ویژگی‌های خودشیفته می‌دانند؛ هرچند این برداشت‌ها لزوماً به معنای تشخیص روان‌شناختی نیست.

 

[Eccedentesiast]

نکته‌ای که نویسندگان حرفه‌ای می‌دانند
شخصیت خودشیفته را با «شخصیت شرور» اشتباه نگیرید.
یک آدم شرور ممکن است برای قدرت بجنگد، انتقام بگیرد یا از روی ایدئولوژی عمل کند. اما شخصیت خودشیفته بیش از هر چیز به تصویر خودش اهمیت می‌دهد. او می‌خواهد تحسین شود، مهم به نظر برسد و احساس برتری‌اش حفظ شود. همین تفاوت، انگیزه‌های او را پیچیده‌تر و داستان را جذاب‌تر می‌کند.
قانون طلایی شخصیت‌پردازی این است. هیچ شخصیتی خودش را هیولا نمی‌داند. اگر بتوانید دنیا را از چشم شخصیت خودشیفته ببینید، خواننده هم او را نه صرفاً یک آدم بد، بلکه انسانی پیچیده و باورپذیر خواهد دید.