روانشناسی اجتماعی روانشناسی اجتماعی | دستکاری روانی چیست؟

[FATMAGOL]

اگر در رابطه با فردی احساس کردید رفتارهای شما کنترل می‌شوند و نمی‌توانید به تنهایی فکر کنید یا تصمیم بگیرید، احتمالا دستکاری روانی شده‌اید. دستکاری روانی، نه‌تنها بر روابط شما با همان فرد، بلکه بر روابط شما با دیگران نیز تاثیر مخرب می‌گذارد.

برای متوقف کردن دستکاری روانی لازم است مرزبندی‌هایی داشته باشید و روی آن‌ها بایستید. می‌توانید این نوع مرزبندی‌ها را با همراهی یک روانشناس متخصص یاد بگیرید.

 

[FATMAGOL]

دستکاری روانی یا منیپولیت چیست؟
دستکاری عبارت است از شکل دادن، کنترل کردن یا استفاده ماهرانه از چیزی یا شخصی. ساختن یک مجسمه و یا متقاعد کردن دوستتان که وظایفش را به اتمام برساند هر دو دستکاری محسوب می‌شوند. اما این کلمه معانی منفی نیز دارد؛ به عنوان مثال فردی که از این تکنیک استفاده می‌کند خوب می‌داند چگونه کلمات را بپیچاند. این فرد با احساسات دیگران بازی می‌کند تا به‌طور پنهانی دیگران را مدیریت کرده و به خواسته خود برسد.

معنی manipulate در روانشناسی
دستکاری روانی یا منیپولیت در روانشناسی به این معناست که دیگران را به روش‌های پنهانی تحت فشارقرار داده تا به آنچه می‌خواهید برسید. شخصی که دیگران را دستکاری روانی می‌کند اغلب به دنبال کنترل کردن است. فرد دستکاری کنند اغلب احساسات...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[FATMAGOL]

هدف دستکاری روانی نوعی نفوذ اجتماعی است تا بتوان از طریق آن رفتار و تصمیمات دیگران را کنترل کرد. به‌عنوان مثال فرض کنید مادری از فرزند خود درخواستی دارد. او برای رسیدن به هدفش به فرزندش عذاب وجدان وارد می‌کند. مثلا می‌گوید:” من این همه برات زحمت کشیدم از اول زندگیت تا الان، همین یک درخواستی که دارم هم قبول نمیکنی؟”. یا مثلا شوهری را در نظر بگیرید که به همسر خود خیانت مجازی کرده است و در پاسخ به عصبانیت و ناراحتی همسرش می‌گوید: “چرا از کاه کوه میسازی دو تا پیام بوده و کار خاصی نکردم الکی بزرگش نکن!”. در این جا فرد دستکاری کننده با کوچک شمردن واقعه سعی در کنترل احساسات همسرش و انتقاد کردن از او دارد. در ادامه به روش‌های بیشتری از دستکاری روانی می‌پردازیم.

 

[FATMAGOL]

انواع دستکاری روانی
بر طبق مقاله هندویکی برخی از روش‌های دستکاری روانی عبارت‌اند از:

دروغگویی
معمولا تشخیص دروغ در همان لحظه سخت به‌نظر می‌رسد و اغلب دروغ مدت‌ها بعد فاش می‌شود. اما اگر تیپ‌های شخصیتی را بشناسیم و از فرد مقابل خود شناخت داشته باشیم ممکن است سریع به دروغ او پی ببریم.

یک نوع دروغگویی دیگر وجود دارد، که فرد در آن حقیقت را با دروغ ادغام کرده و آن را بازگو می‌کند. مثلا قسمت‌هایی که به نفعش نیست را حذف می‌کند.

انکار
دستکاری کننده از اعتراف به اینکه کار اشتباهی انجام داده امتناع می‌کند. به عنوان مثال شما می‌دانید چه کسی وسیله‌اتان را دزدیده است. اما وقتی با او صحبت می‌کنید او زیر بار نمی‌رود و تلاش می‌کند شما را متقاعد کند که اشتباه می‌کنید.

منطقی‌سازی
منطقی‌سازی...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[FATMAGOL]

توجه انتخابی/ بی‌توجهی انتخابی
برای درک مفهوم توجه انتخابی/بی‌توجهی انتخابی به مکالمه زیر دقت کنید:

زن: تو این روزا به من توجهی نداری همش با دوستات وقت می‌گذرونی. حتی نمیدونی چه فشاریو دارم تحمل می‌کنم.

مرد: من این هفته فقط 3 بار با دوستام بیرون رفتم. چی داری میگی؟

زن: من میگم باید بیشتر با هم وقت بگذرونیم. کاری ندارم که چقدر با دوستات وقت می‌گذرونی یه زمانی رو هم برای خلوت دوتاییمون در نظر بگیر.

مرد: تو خودت هر هفته با دوستات میری بیرون من هیچی نمیگم! الان به من گیر میدی؟!

در این مکالمه می‌بینیم مرد فقط روی موضوع وقت گذراندن با دوستان خود و یا همسرش تاکید دارد (توجه انتخابی) و به نیاز همسرش -که گذراندن وقت بیشتری با هم دیگر است- توجهی نشان نمی‌دهد (بی‌توجهی انتخابی).

منحرف کردن...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[FATMAGOL]

بازی کردن نقش قربانی
دستکاری کننده خود را قربانی شرایط یا رفتار شخص دیگری نشان می‌دهد تا احساس ترحم، همدردی یا شفقت را در دیگران برانگیخته کنند و از این طریق به هدف خود برسند. افراد دلسوز و با وجدان نمی‌توانند تحمل کنند کسی در حال رنج کشیدن است و دستکاری‌کننده اغلب برای جلب همدردی نقش قربانی را بازی می‌کند. مثلا اینگونه جملات نشان‌دهنده بازی کردن نقش قربانی باشند:

من خیلی بدبختم و هیچ حمایتی توی زندگیم نداشتم.
والدین من همیشه به من سخت گرفتن دلیل افسردگی من اونها هستند.
من همیشه تنهام و دوستام همیشه نسبت به من بی‌وفایی می‌کنند.
چون توی این کشور بزرگ شدم جای هیچ پیشرفتی نداشتم.
اغواگری
دستکاری‌کننده از تمجید، چاپلوسی یا حمایت آشکار از دیگران استفاده می‌کند تا دیگران گارد دفاعی خود را...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[FATMAGOL]

نوع دستکاری روانیتوضیح و روش‌هانشانه‌ها و تکیه‌کلام‌های رایج
دروغگویی
گفتن دروغ یا ترکیب حقیقت با دروغ، حذف بخش‌هایی از واقعیت برای فریب دادنسخت بودن تشخیص دروغ در لحظه، بعداً فاش شدن حقیقت، پنهان‌کاری

انکار
امتناع از قبول اشتباه یا واقعیت، تلاش برای متقاعد کردن طرف مقابل که اشتباه می‌کندرد کردن اتفاقات واضح، جملاتی مثل «اینطوری که تو می‌گی نبود»، «تو اشتباه می‌کنی»

منطقی‌سازی
آوردن دلایل ظاهراً منطقی برای توجیه رفتار اشتباه و کاهش مسئولیتجملاتی مانند «چون عصبانی بودم حق داشتم»، «من فقط دفاع کردم»

القای احساس گناه
ایجاد حس گناه در طرف مقابل برای وادار کردن به انجام خواسته‌هاجملاتی مانند «من این همه برایت زحمت کشیدم»، «اگر واقعاً دوستم داشتی این کار را می‌کردی»...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[FATMAGOL]

مقابله با دستکاری روانی
متاسفانه دستکاری روانی در انواع ارتباطات بسیار شایع است. حتی خود ما نیز ممکن است گاهی ناخواسته دیگران را دستکاری روانی کنیم. ارتباط با کسانی که شما را دستکاری روانی می‌کنند می‌تواند بسیار به سلامت روانتان آسیب بزند. در ادامه به نحوه برخورد با دستکاری روانی می‌پردازیم:

خود را درگیر نکنید: اگر کسی در تلاش است از احساس شما سوء‌استفاده کند تا پاسخی خاص از شما دریافت کند، راه را برای او باز نگذارید. به عنوان مثال، اگر دوستتان همیشه قبل درخواست کردن از شما دائما چاپلوسی می‌کند، با او همگام نشوید مودبانه پاسخ دهید و مکالمه را پیش ببرید.
اعتماد به نفس داشته باشید: گاهی فرد دستکاری‌کننده با تحقیر سعی دارد شما را نسبت به توانایی‌هایتان مشکوک کند. این مورد اغلب در...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[FATMAGOL]

تفاوت دستکاری روانی (manipulation) با گسلایت (gaslight)
اغلب دستکاری روانی با گسلایت اشتباه گرفته می‌شود. دستکاری روانی یک مفهوم گسترده است. به هر نوع تلاشی برای تاثیرگذاری بر افکار، احساسات و رفتار دیگران –خواه مثبت و خواه منفی- دستکاری روانی می‌گویند (دستکاری روانی مثبت می‌تواند مثل این باشد که دوست خود را از انجام عملی مضر بازدارید).

گسلایت یک شکل خاص از دستکاری روانی است که شامل ایجاد شک در واقعیت، خاطرات یا ادراک شخص می‌شود. گسلایت یک شکل مضرتر از دستکاری روانی است که هدف آن از دست دادن اعتماد فرد نسبت به خود و ثبات ذهنی‌اش است. طوری‌که فرد گسلایت شده فکر می‌کند دیوانه شده است یا ثبات ذهنی ندارد.

هدف از دستکاری روانی این است که قربانی را متقاعد سازیم تا کاری را که ما...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[FATMAGOL]

نحوه برخورد با کسانی که دستکاری روانی راه می اندازند
برخورد با افرادی که ما را دستکاری روانی میکنند می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، اما چندین استراتژی وجود دارد که می‌تواند به شما در عبور مؤثر از این موقعیت‌ها کمک کند:

١تعیین و حفظ مرزها
مرزهای خود را به وضوح تعریف کنید و به آنها پایبند باشید. افراد دستکاری کننده اغلب سعی می‌کنند مرزها را جابجا کنند، بنابراین ضروری است که قاطعانه و مداوم مرزهای خود را اعمال کنید تا از ارسال نشانه های متناقض جلوگیری شود.

٢ارتباط مؤثر
برای جلوگیری از تشدید و بهم ریختگی اوضاع، رفتاری آرام و خونسرد داشته باشید. احساسات و نیازهای خود را با استفاده از جملات «من» بیان کنید تا از اتهام‌آمیز به نظر رسیدنشان جلوگیری شود (مثلاً «من وقتی احساس ناراحتی می‌کنم...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.