اروپا اسکاتلند | کلپی

[پرینز اوپال]

#کلپی در افسانه‌های اسکاتلندی به موجودات دریایی گفته می‌شود که از دل آب بیرون می‌آیند. در حقیقت این موجودات جسمی از جنس آب دارند که میتوانند شکلشان را تغییردهند و دراکثر موارد به شکل اسب و گاه به هیبت انسان توصیف شده است .
سلت های قدیم افسانه ای را از اسب های #کلپی نیرومندشان ساختند هیولایی از جنس آب که نظیرآن در اندازه ای کوچکتر در طبیعت اطراف سلت ها یافت میشد اسطوره ای بر حسب واقعیت که در ذهن مردمی بدوی شکل گرفته بود و تا امروز در یادها مانده است.
منبع: وبلاگ شهربانوخانم​

 

[الف.قاف]

محل زندگی​

کلپی‌ها معمولاً در:

• رودخانه‌ها
• دریاچه‌ها (lochs)
• تالاب‌ها و آبگیرهای عمیق اسکاتلند

ساکن‌اند.

اسطوره‌ها می‌گویند هر پهنه‌ی آبی بزرگ یک کلپی مخصوص خود دارد، و بعضی روایات حتی باور داشتند که هر رودخانه حداقل یک کلپی نگهبان دارد.

 

[الف.قاف]

خاستگاه و پیشینه​

این موجودات در اسطوره‌های:

• اسکاتلندی
• ایرلندی
• سلتیک

به‌عنوان ارواح و نیروهای آب حضور دارند.

ریشه‌ی آن‌ها احتمالاً از چند منبع فرهنگی ناشی شده:
ترس مردم باستان از آب‌های عمیق و مرگ در رودخانه‌ها
سلت‌ها رودخانه‌ها را محل گذار میان دنیاهای انسان و ارواح می‌دانستند. الهه‌ها و خدایان آب در اسطوره‌های پیشاسلتیک
مثلاً خدایان رودخانه یا ارواح محافظ.
تلاش برای توضیح حوادث طبیعی
غرق‌شدن ناگهانی انسان یا حیوانات در آب‌های سرد و خطرناک، معمولاً به یک «کلپی» نسبت داده می‌شد

 

[الف.قاف]

ویژگی‌های ظاهری و ماهیت​

اساس وجودشان از عنصر آب است.قدرت تغییرشکل دارند:

رایج‌ترین شکل: اسب سیاه براق با یال خیس گاهی انسان: معمولاً مرد/زن بسیار زیبا اما چشم‌هایشان غیرعادی است (درخشانی بیش‌ازحد، یا بدون مردمک).بدنشان چسبنده توصیف می‌شود؛ لمس آنها ممکن است باعث چسبیدن فرد به موجود شود.

 

[الف.قاف]

خطرات و رفتار​

در نسخه‌های تاریک‌تر افسانه‌ها، کلپی‌ها موجوداتی خطرناک‌اند:

1. وسوسه
   
   به شکل اسب زیبا ظاهر می‌شود تا کودکان یا مسافران را جذب کند.
2. چسباندن قربانی به پشت خود
   
   هرکس سوار بر کلپی شود، دیگر قادر به پیاده شدن نیست.
3. کشاندن افراد به آب
   
   آن‌ها را به اعماق می‌برد و غرق می‌کند.
4. خوردن یا هضم کردن روح/جسم قربانی
   
   بنا بر روایت‌ها فقط جگر قربانی را به ساحل پس می‌دهد.

اما در برخی روایات ملایم‌تر، کلپی‌ها نگهبانان آب هستند و تنها افراد بی‌احتیاط یا بدذات را مجازات می‌کنند.

 

[الف.قاف]

معجزه‌ها و قدرت‌های ماورایی​

• تغییرشکل بی‌نقص
  
  می‌تواند انسان، حیوان یا حتی موج آب شود.
• قدرت فوق‌طبیعی و سرعت زیاد
  
  اسبی که از هر اسب دنیوی سریع‌تر است.
• کنترل آب
  
  گاهی گفته شده می‌تواند سطح آب را بالا ببرد یا موج ایجاد کند.
• جاودانگی
  
  به‌عنوان روح آب از بین نمی‌رود مگر با جادو.

 

[الف.قاف]

منشأ نام و ریشه‌ی واژه​

واژه‌ی Kelpie به احتمال زیاد از:

• زبان گیلکی (Gaelic)
• واژه‌ی cailpeach به معنی “اسب نر”
• یا colpach به معنی “جوان/کره‌اسب”

ریشه گرفته است.

 

[الف.قاف]

نسخه‌های مشابه در فرهنگ‌های دیگر​

موجودات مشابهی در دیگر فولکلورها وجود دارد:

• نی‌وِر (Nøkk / Nixie) در اسکاندیناوی
• پوکا (Púca) در ایرلند
• واسروگن آلمانی
• مری‌لوید در ولز (در شکل اسب‌وار)

این تشابه‌ها نشان‌دهنده‌ی یک ترس و احترام مشترک نسبت به آب در فرهنگ‌های باستانی است.

 

[الف.قاف]

منابع:
کتاب‌های فولکلور و اساطیر اسکاتلندی
دانشنامه‌های اساطیر و موجودات ماورایی
مقالات و پژوهش‌های قوم‌شناختی
متون تاریخی و ادبیات کلاسیک اسکاتلندی