متفرقه متفرقه | جنگل هیرکانی؛ قدیمی‌ترین جنگل‌های دنیا در ایران

[M I R A S]

پوشش گیاهی جنگل های هیرکانی​

قدمت جنگل های هیرکانی به میلیون‌ها سال می‌رسد و باقی ماندن تنوع گیاهی در آن‌ها، نشان‌دهنده موقعیت خاص آب و هوایی در این جنگل‌ها است. آب و هوا و اقلیم خاص حاشیه دریای خزر، شرایط را برای رشد گیاهان خاص جنگل های هیرکانی فراهم می‌کند. گوناگونی گیاهان و درختان این جنگل‌ها، توجه بسیاری از زمین‌شناسان جهان را به خود جلب می‌کند. در جنگل های هیرکانی بیش از ۸۰ نوع درخت، ۵۰ گونه از درختچه‌ها و انواع مختلفی از نمونه‌های بومی دیده می‌شوند که بسیاری از آن‌ها در دیگر نقاط جهان رشد نمی‌کنند. در واقع بسیاری از گیاهان این منطقه اگر در سایر نقاط جهان روییده بودند، تا به امروز منقرض می‌شدند.
[IMG alt="درختان پوشیده با جلبک و برگ سوزنی جنگل های...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[M I R A S]

اگرچه در طول سال‌های طولانی، بخش قابل‌توجهی از این منطقه از بین رفته است، هم‌چنان نمونه‌های برجسته‌ای از گیاهان در این جنگل‌ها دیده می‌شوند. فسیل گونه‌های از بین رفته در جنگل های هیرکانی سال‌ها مورد تحقیق و پژوهش زمین‌شناسان و زیست شناسان بوده و هست. گیاهان و درختان این جنگل‌ها علاوه بر نقش موثری که در تامین اکسیژن جهان دارند، تاثیر قابل‌توجهی نیز بر ذخایر آب می‌گذارند.


طبق تحقیق‌های انجام شده، در هر ۱۰ متر مربع خاک این جنگل‌ها، بین ۵۰۰ تا دو هزار متر مربع، آب ذخیره می‌شود. نفوذپذیری خاک جنگل های هیرکانی بسیار بالا است و همین امر منجر به فراوانی ذخایر آب در این منطقه می‌شود. با توجه به موارد مطرح شده می‌توان به نقش موثر گیاهان و درختان جنگل های هیرکانی در اکوسیستم محیط اطراف آن و جهان...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[M I R A S]

در میان گونه‌های مختلف درختان و گیاهان در جنگل های هیرکانی می‌توان به درختان پهن برگ و سوزنی اشاره کرد. درختان زیادی در این جنگل‌ها همیشه سبز هستند یا دوره خزان کوتاهی دارند. بسته به ارتفاع بخش‌های مختلف جنگل، نوع گیاهان نیز با یکدیگر متفاوت است. نوع درختان در نقاط با ارتفاع کمتر، با گیاهان و درختان مکان‌های مرتفع، تفاوت زیادی دارد. نواحی نزدیک‌تر به دریا، مرطوب‌تر هستند و بسیاری از گیاهان این مناطق به‌دلیل رطوبت و اعتدال هوا، سال‌ها باقی مانده‌اند.

 

[M I R A S]

در حالت کلی می‌توان آب و هوای داخل جنگل های هیرکانی را به سه دسته تقسیم کرد. آب و هوای خشک تابستانی، آب و هوای مرطوب پاییزی و اقلیم معتدل زمستانی. در بخش‌های مختلف جنگل، آب و هوا با یکدیگر تفاوت دارند. این تنوع اقلیمی در این جنگل‌ها در سایر نقاط جهان کمتر دیده می‌شود. از مهم‌ترین درختان این جنگل‌ها می‌توان به درختان راش، افرا، نارون، توسکا، زبان گنجشک، ممرز، بارانک، سرخدار، نمدار، انجیلی، لرگ، لیلکی، خرمندی، انجیر و انواع شمشادها اشاره کرد.

 

[M I R A S]

رویش درختان مختلف در جنگل های هیرکانی در نواحی منحصربه‌فردی اتفاق می‌افتد. بر اساس شیب مناطق مختلف و ارتفاع جنگل، تنوع درختان و گیاهان در بخش‌های مختلف این جنگل‌ها متفاوت است. به‌طور کلی در نقاط مرتفع‌تر جنگل های هیرکانی می‌توان گونه‌هایی از درختان لور، سرو سابینا، کامونیس و اوری را مشاهده کرد. دامنه‌ها نیز که ارتفاع کمتری به نسبت بالای کوه‌ها دارند، محل رویش درختانی مانند ممرزستان و راش هستند.


درختان راش برای رویش نیاز به موقعیت جغرافیایی خاص دارند و به همین دلیل پوشش گسترده این درختان در جنگل های هیرکانی را از برجسته‌ترین ویژگی‌های جنگل های هیرکانی می‌دانند. درختان انجیلی و بلوط ممرزستان، در دامنه‌های میانی با ارتفاع کمتر نیز می‌رویند و انواع درختان انجیلی، توسکا، بلوط و درختچه‌های...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[M I R A S]

درختچه‌ها و بوته‌های زغال اخته، انار، آلوچه وحشی، سیب وحشی، خاس، ازگیل، زالزالک و انواع تمشک نیز، در جنگل های هیرکانی دیده می‌شوند. نمونه‌هایی از گیاهان موجود در این جنگل‌ها، میان زیست شناسان با عنوان گونه‌های بی‌نظیر و کمیاب در جهان، شناخته شده‌اند، که از بین آن‌ها می‌توان به درختان سرخدار، زربین و سرونوش اشاره کرد. بخش‌های پوشیده از درختان راش، بسیار متراکم و انبوه هستند و این درخت قسمت‌های زیادی از جنگل های هیرکانی را پوشانده است.

 

[M I R A S]

حیات وحش جنگل های هیرکانی​

جنگل های هیرکانی در سالیان دراز عمرش، انواع قابل‌توجهی از حیوانات را در خود جای داده است. گونه‌های مختلفی از پرندگان و پستانداران در این جنگل‌ها زندگی کرده‌اند که امروزه بعضی از آن‌ها منقرض شده‌اند. تعداد گونه‌های مختلف پرندگان در این جنگل‌ها، نزدیک به ۳۰۰ گونه بوده است و تعداد گونه‌های پستانداران نیز تا ۱۰۰ رسیده است؛ اما امروزه خیلی از آن‌ها دیگر وجود ندارند. خزندگان نیز دیگر حیوانات موجود در جنگل های هیرکانی هستند.

 

[M I R A S]

از انواع پرندگان می‌توان به عقاب، جغد، اردک خاکستری، شاهین، کبک، بلدرچین، اردک خاکستری، کرکس، قرقی، دارکوب، قرقاول، سار و اردک نوک پهن، اشاره کرد. از مهم‌ترین گونه‌های رو به انقراض پرندگان در جنگل های هیرکانی در حال حاضر، قرقاول‌های خزری هستند. برخی گونه‌های جالب‌ توجه در جنگل های هیرکانی، نزدیک به ۷۰ نوع از ماهی ها هستند که در آب های اطراف جنگل های ارسباران دیده می‌شوند.

 

[M I R A S]

خرس قهوه‌ای، پلنگ، گرگ، شغال، سمور، خارپشت، خرگوش، گورکن، موش جنگلی و گربه وحشی نیز از معروف‌ترین حیوانات این مناطق هستند. پستاندارانی مانند مرال، بز، شوکا و کل، در گذشته در بیشتر نقاط جنگل های هیرکانی زندگی می‌کردند که امروزه بسیاری از آن‌ها از میان رفته‌اند و تنها می‌توان در اطراف آمل و پارک ملی گلستان رد پای آن‌ها را پیدا کرد. روباه سر دم سیاه و اسبچه خزری، از کمیاب‌ترین پستانداران در حال زیست در این جنگل هستند. اسبچه خزری در جنگل های حوالی آمل، زندگی می‌کند و برای نخستین بار این حیوان را در جنگل های هیرکانی کشف کرده‌اند.

 

[M I R A S]

اهمیت جنگل های هیرکانی​

جنگل های هیرکانی از مهم‌ترین ذخایر طبیعی جهان هستند. در طول سال‌های متمادی، به‌دلیل گسترش روند شهرنشینی و ناآگاهی از خطرات نابودی جنگل‌ها، بخش‌های زیادی از این جنگل‌ها آسیب جدی دیده‌اند. این روند و اثر آن بر محیط زندگی انسان‌ها، توجه کارشناسان را به بررسی اهمیت بالای این جنگل‌ها، جلب کرده است.