خون و انکولوژی پلاکت خون پایین (ترومبوسیتوپنی)؛ آیا خطرناک است؟

[amın]

پلاکت خون پایین که در اصطلاح پزشکی به آن ترومبوسیتوپنی (Thrombocytopenia) می‌گویند، زمانی رخ می‌دهد که مغز استخوان شما پلاکت کافی نسازد. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است خونریزی زیادی داشته باشند یا خونریزی به سختی متوقف شود.

پایین بودن پلاکت‌های خون ممکن است به سه شکل خفیف، متوسط و شدید ظاهر شود. اکثر مردم پلاکت خون پایین را در حالت خفیف تجربه می‌کنند که مشکل‌ساز نخواهد بود. اما اگر به نوع شدید این عارضه مبتلا شدید احتمال خونریزی در چشم، لثه و مثانه‌ها وجود دارد. شدت این خونریزی آن‌قدر زیاد است که به راحتی متوقف نمی‌شود.

 

[amın]

پلاکت خون پایین یا ترومبوسیتوپنی چیست؟​

پلاکت‌ها سلول‌های خونی هستند که برای توقف خونریزی لخته‌های خونی ایجاد می‌کنند. زمانی که مغز استخوان شما نتواند به اندازه کافی پلاکت بسازد، عارضه ترومبوسیتوپنی یا همان کاهش پلاکت‌خون رخ می‌دهد. در این حالت بدن دائما دچار خونریزی می‌شود و توقف آن بسیار دشوار خواهد بود.

معمولا افراد مبتلا به بیماری‌های خاص مانند سرطان یا بیماری خودایمنی به ترومبوسیتوپنی مبتلا می‌شوند. متخصصین برای درمان پلاکت خون پایین ابتدا تلاش می‌کنند بیماری زمینه‌ای یا تغییر دارویی که باعث ایجاد ترومبوسیتوپنی شده را برطرف کنند.

 

[amın]

آیا پایین بودن پلاکت خون نشانه سرطان است؟​

سرطان می‌تواند اصلی‌ترین دلیل ترومبوسیتوپنی یا کاهش پلاکت‌خون باشد اما این عارضه همیشه به معنی بیماری سرطان نیست. معمولا اگر پلاکت خون پایین به عنوان نشانه سرطان در نظر گرفته شود، ناشی از دلایل زیر است:

• سرطان خاص مثل لنفوم یا سرطان خون
• روش‌های درمانی سرطان مانند شیمی درمانی یا پرتودرمانی
• حمله آنتی‌بادی‌های بدن به پلاکت‌های خون و از بین بردن آن‌ها در بعضی موارد سرطان

 

[amın]

آیا پایین بودن پلاکت خون خطرناک است؟​

در وضعیت ترومبوسیتوپنی خطر خونریزی خصوصا از عروق خونی کوچکتر جدی است. این موضوع منجر به خونریزی شدید در پوست و قسمت‌ها دیگر بدن می‌شود. از آن‌جا که پلاکت‌های خون در لخته شدن خون نقش مهمی دارد، پایین آمدن سطح پلاکت‌ها می‌تواند منجر به بروز خطرات زیر شود:

• خونریزی داخلی
• جوش‌های پوستی
• قرمزی و برافروخته شدن قرنیه چشم
• ایجاد تاول خونی مخصوصا در دهان
• تامپوناد قلبی (به دلیل مصرف داروهای رقیق‌کننده خون)
• طولانی شدن زمان متوقف‌سازی خونریزی

 

[amın]

علائم پلاکت خون پایین​

علائم پایین بودن پلاکت خون شدید شامل موارد زیر است:

• خون دماغ
• خونریزی لثه
• خونریزی طولانی و بدون وقفه
• خونریزی شدید در دوران قاعدگی
• خونریزی از راست روده (رکتوم)
• وجود خون در مدفوع
• وجود خون در ادرار
• پورپورا ناشی از خونریزی عروق خونی کوچکتر زیر پوست (کبودی‌هایی به رنگ قرمز، بنفش یا قهوه‌ای)
• بثورات پوستی با نقاط کوچک قرمز یا بنفش بنام پتشی

 

[amın]

در موارد جدی‌تر فرد دچار خونریزی داخلی می‌شود. علائم خونریزی داخلی شامل موارد زیر است:

• وجود خون در ادرار
• وجود خون در مدفوع
• استفراغ خونین یا خیلی تیره

 

[amın]

برای اطمینان از علائم ترومبوسیتوپنی به چه دکتری مراجعه کنیم؟​

پزشک عمومی می‌تواند نشانه‌های ترومبوسیتوپنی را تشخیص دهد. در صورت نیاز برای بررسی بیشتر شما به پزشک متخصص بیماری‌های خونی (هماتولوژیست) یا فوق تخصص خون و آنکولوژی ارجاع داده می‌شوید.

همچنین می‌توانید برای اطمینان بیشتر در مورد نشانه‌های پلاکت پایین خون با متخصص خون و انکولوژی در ارتباط باشید.

 

[amın]

چه چیزی باعث ترومبوسیتوپنی می‌شود؟​

علت پایین بودن پلاکت خون به یکی از سه دسته زیر مرتبط است:

مغز استخوان​

منظور از مغز استخوان، بافت اسفنجی داخل استخوان است. این بخش از بدن مسئولیت تولید تمام اجزای خون از جمله پلاکت‌ها را بر عهده دارد. بنابراین باید گفت علت پایین آمدن پلاکت خون می‌تواند ناشی از عدم ساخت پلاکت‌های کافی در مغز استخوان باشد. این وضعیت معمولا به دلیل سرطان خون مانند لوسمی یا لنفوم رخ می‌دهد.

 

[amın]

تخریب پلاکت‌ها​

در این حالت مغز استخوان شما به اندازه کافی پلاکت تولید می‌کند اما آن‌ها به دلایل مختلفی از بین می‌روند. درواقع بدن دچار شرایطی شده که با مصرف ذخیره پلاکت خون باعث از بین رفتن سطح طبیعی آن‌ها می‌شود.

هر پلاکت حدود ۱۰ روز در یک بدن سالم عمر می‌کند. در بعضی موارد، تعداد پلاکت خون پایین می‌تواند نتیجه تخریب پلاکت‌ها توسط بدن باشد. این اتفاق می‌تواند به دلیل عوارض داروهای خاص، از جمله داروهای ادرارآور و داروهای ضد تشنج رخ دهد. تخریب پلاکت‌ها همچنین می‌تواند نشانه‌ای از اختلالات زیر باشد:

• اختلال خودایمنی
• بارداری
• عفونت باکتریایی در خون
• پورپورای ترومبوسیتوپنی ایدیوپاتیک یا ترومبوتیک
• سندرم اورمیک همولیتیک
• انعقاد درون‌رگی منتشر

 

[amın]

تورم طحال​

طحال یکی از اجزای اصلی بدن است که به طور معمول حدود یک یک سوم پلاکت‌های خون را در خود ذخیره می‌کند. طحال ممکن است به دلایل مختلف همچون تورم، پلاکت‌ها را به دام بیندازد تا نتوانند در جریان خون گردش کنند.