مدنی حقوق مدنی | آثار عقد بیع در قانون مدنی ایران

[KHAZAAN]

بیع، اجاره، قرض، جعاله و صلح از مهم ترین عقود معین به شمار می‌روند. زیرا نه تنها اشخاص حقیقی و حقوقی عمده روابط اجتماعی خود را با استفاده از این عقود تنظیم می‌کنند بلکه در فقه اسلام و حقوق ایران عقدهای مذکور بخش بنیادی قواعد عمومی قراردادها را در خود جای داده‌اند. در بین عقود معین، عقد بیع اهمیت و جایگاه ویژه‌ای دارد. عقد بیع زمانی تشکیل می‌شود که دو طرف قرار داد به عنوان بایع و مشتری قصد تشکیل آن را بکنند وگرنه عقد بیع تشکیل نمی‌شود. در ادامه به تعریف عقد بیع و معرفی آثار عقد بیع در قانون مدنی ایران خواهیم پرداخت.​

 

[KHAZAAN]

تعریف عقد بیع
​

بیع از واژه‌های متضاد به شمار می‌رود، چرا که در لغت به معنای خریدن و فروختن است. بیع به معنی فروش در مقابل خرید به کار می رود، و به خرید و فروش نیز بیع می گویند. بیع عقد رایجی است که معمولا یک مورد آن وجه نقد است.
طبق ماده 338 قانون مدنی بیع عبارت است از تملیک عین به عوض معلوم.
مطابق این تعریف عقد بیع یک عقد تملیکی است. هر عقدی که نتیجه اصلی و مستقیم آن، مالک شدن و تملیک باشد، عقد تملیکی است. تملیک از مالکیت می آید و به معنای صاحب شدن چیزی است.​

 

[KHAZAAN]

آثار عقد بیع
​

مقصود از آثار عقد بیع، آثار عقد بیع صحیح است. زیرا به موجب ماده 365 قانون مدنی، بیع فاسد اثری در تملک ندارد. بنابراین هر گاه کسی به بیع فاسد مالی را قبض کند باید آن را به صاحبش رد نماید و اگر تلف یا ناقص شود ضامن عین و منعفت آن خواهد بود.
طبق ماده 365 قانون مدنی بیع فاسد اثری در تملک ندارد.
طبق ماده 366 قانون مدنی هر گاه کسی به بیع فاسد مالی را قبض کند باید آن را به صاحبش رد نماید و اگر تلف یا ناقص شود ضامن عین و منافع آن خواهد بود.
با توجه به ماده 362 قانون مدنی آثار بیع را می توان به چهار قسمت، الف) انتقال مبیع و ثمن، ب) ضمان درک مبیع و ثمن، ج) تسلیم مبیع، د) تادیه ثمن، تقسیم کرد.
همین که عقد بیع منعقد گردید...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

1) انتقال مبیع و ثمن
​

یکی از مهم ترین آثار قانونی عقد بیع انتقال مالکیت مبیع از بایع به مشتری و انتقال مالکیت ثمن از مشتری به بایع است. هرگاه مبیع یا ثمن عین معین باشد، به محض انعقاد عقد بیع، مبیع به مالکیت خریدار و ثمن به ملکیت فروشنده منتقل می گردد. ولی اگر مبیع و یا ثمن عین معین نباشد، چنانکه کلی در معین باشد مانند بیست کیلو برنج از 100 کیلو برنج در این حالت نیز با توجه به اطلاق ماده 338 قانون مدنی، در حکم عین معین خواهد بود و به نظر می رسد در اینجا عقد بیع تملیکی است و با انعقاد عقد بیع، مبیع به ملکیت مشتری در خواهد آمد.
در ماده 428 قانون مدنی مصر آمده است که بایع متعهد و ملزم است به آنچه برای انتقال حق مالکیت مبیع به مشتری...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

2) ضمان درک مبیع و ثمن
​

عقد بیع، بایع را ضامن درک مبیع و مشتری را ضامن درک ثمن قرار می دهد.
ضمان به معنی به عهده گرفتن، پذیرفتن لحوق، تبعه و قعر شی و التزام به این که اگر چیزی از بین رفت مثل یا قیمت آن را بدهد. دَرَکِ، نهایت گودی و قعر چیزی مانند ته چاه، دریا، ته دوزخ و به معنی ضرر و خسارت است و ضمان درک مبیع یعنی هر گاه مبیع مال شخصی دیگری (مستحق للغیر) درآمد فروشنده مسئول استرداد ثمن دریافتی باشد مطابق همین مسئولیت بر عهده خریدار است که تحت عنوان ضمان درک ثمن آمده است. یعنی اگر ثمن مستح للغیر شد خریدار مسئولیت استرداد مبیع را به فروشنده خواهد داشت. ضمان درک از تعهدات ناشی از قرارداد است.
طبق ماده 390 قانون مدنی اگر بعد از قبض...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

3) تسلیم مبیع​

تسلیم با توجه به وضعیت و اوصاف مبیع متفاوت است. چنانکه تسلیم خاه و آپارتمان و اتومبیل با دادن کلید آن به خریدار حاصل می شود و تسلیم کتاب و میز و صندلی و فرش با دادن خود مال به خریدار حاصل می گردد یا تسلیم در مورد زمین و باغ بدون دیوار و درب با خارج کردن وسایل و لوازم متعلق به فروشنده و سپردن آ« به خریدار و در تصرف او قرار دادن به عمل می آید.
طبق ماده 367 قانون مدنی تسلیم عبارت است از دادن مبیع به تصرف مشتری به نحوی که متمکن از انحاء تصرفات و انتفاعات باشد و قبض عبارت است از ‌استیلاء مشتری بر مبیع.
طبق ماده 369 قانون مدنی تسلیم به اختلاف مبیع به کیفیات مختلفه است و باید به نحوی باشد که عرفاً آن را تسلیم گویند...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

4) تادیه ثمن
​

عقد بیع مشتری را به تادیه ثمن ملزم می‌کند. مالی که در عقد بیع، عوض مبیع قرار می گیرد و مشتری باید آن را به فروشنده بپردازد، ثمن نام دارد و کلمه تادیه در فرهنگ دهخدا به معنای ادا کردن و پرداختن است.
التزام مشتری به پرداخت ثمن و در صورتی که ثمن جزء اموال غیرمنقول و یا دارای تشریفات انتقال باشد، لازم است نسبت به انتقال قانونی آن اقدام کند. اگر مشتری ثمن را در موعد مقرر تادیه نکند بایع حق خواهد داشت که بر طبق مقرر راجع به خیار ثمن، معامله را فسخ یا از حاکم اجبار مشتری را به تادیه ثمن بخواهد.
طبق ماده 394 قانون مدنی مشتری باید ثمن را در موعد و در محل و بر طبق شرایطی که در عقد بیع مقرر شده است تادیه نماید.

منبع: وکیل...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.