تجارت حقوق تجارت | شرایط تأسیس شرکت‌های تجاری

[KHAZAAN]

همه‌ی ما بارها عبارت «ثبت شرکت» را در آگهی‌های مختلف دیده‌ایم، اما شاید با عبارت «تشکیل شرکت» آشنا نباشیم یا تصور کنیم که همان ثبت شرکت است. اما همان‌طور که «تولد کودک» با «درج مشخصات او در ثبت احوال» فرق می‌کند، تشکیل شرکت و ثبت شرکت نیز دو مقوله‌ی متفاوت هستند. اگر کودکی متولد نشده باشد، ثبت مشخصات او بی‌معناست و به همین ترتیب ثبت شرکت نیز برای زمانی است که موجودی به اسم شرکت تشکیل شده باشد. در این میان حتی اگر اشتباهاً شرکتی که تشکیل نشده ثبت شود، بعداً دادگاه می‌تواند حکم باطل بودن آن را صادر کند.
ناگفته نماند که حقوق‌دانان در مورد معنای «تشکیل شرکت» و بعضی مسائل مربوط به آن اختلاف نظر دارند. مثلاً برخی عقیده دارند که با تشکیل شدن شرکت شخصیت حقوقی آن نیز به وجود...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

شرایط عمومی تشکیل شرکتهای تجاری
​

در حقوق ایران، حدأقل دو شریک برای تشکیل شرکت نیاز است، البته در همین درس خواهیم گفت که برای تشکیل بعضی شرکت‌ها به تعداد بیشتری از شرکا -مثلاً پنج شریک- نیاز است.
یکی از اولیه‌ترین ضروریات تشکیل شرکتهای تجاری این است که این چند شخص -شرکای آینده- برای تشکیل شرکت به توافق برسند و قرارداد منعقد کنند. به عبارت ساده‌تر، اگر قرار است نازنین و حسن با هم شرکتی را تأسیس کنند، در درجه‌ی اول باید راجع به مواردی همچون موضوع فعالیت شرکت، نوع شرکت و سرمایه شرکت به توافق رسیده باشند. در اصطلاح حقوق به چنین توافقاتی «قرارداد» یا «عقد» می‌گویند و اگر این قرارداد برای تشکیل شرکت تجاری باشد «قرارداد شرکت» یا...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

پس تا این جا دانستیم که «تشکیل شرکت» منوط به وجود «قرارداد شرکت» میان شرکا است. اما هر توافق و تفاهمی صحیح نیست، بلکه مطابق ماده ۱۹۰ قانون مدنی برای صحت هر قرارداد باید مجموعه‌ای از شرایط وجود داشته باشد که اصطلاحاً به آن‌ها «شرایط اساسی صحت» می‌گویند. اگر این شرایط اساسی رعایت نشده باشند، قرارداد شرکت صحیح نیست و به تبع آن شرکت نمی‌تواند تشکیل شود. به عبارت دیگر، تشکیل تمام شرکت‌ها منوط به انعقاد «قرارداد شرکت» هستند و صحت این قرارداد منوط به رعایت «شرایط اساسی صحت قراردادها» است که جنبه‌ی عمومی دارند و علاوه بر قرارداد شرکت در مورد همه‌ی قراردادهای دیگر نیز باید رعایت شوند. با در نظر گرفتن شرایط اساسی صحت قراردادها در قانون مدنی، شرط صحیح تلقی شدن قرارداد شرکت -به...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

۱- موضوع شرکت: باید مشروع، معین، مقدور، دارای مالیت، منفعت عقلایی و جهت مشروع باشد. شاید منظور از «موضوع شرکت» یا مواردی مثل مشروع و معین بودن را ندانید. اما چون صحبت از این موارد به درازا کشیده می‌شود و درس را به حاشیه می‌راند، جزئیات مربوط به آن را جداگانه در درس موضوع شرکت بررسی می‌کنیم.

۲- قصد و رضای شرکت: طرفین قرارداد باید قصد تشکیل یک نوع مشخص از شرکت تجاری را داشته باشند تا آورده‌هایشان را روی هم بگذارند و برای دستیابی به سود و تقسیم سود و زیان همکاری کنند، ضمن این که باید نسبت به این موضوع واقعاً رضایت داشته باشند و اراده‌هایشان بر هم منطق باشد. بنابراین اگر قصد شهرام از امضای قرارداد این باشد که در تشکیل یک شرکت «مسئولیت محدود» مشارکت کند و قصد بهرام از...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

۳- اهلیت: کلمه «اهلیت» یک اصطلاح حقوقی است. یک قرارداد زمانی صحیح است که طرفین آن «اهلیت انعقاد معامله» داشته باشند، یعنی بالغ و عاقل و رشید باشند. منظور از بالغ بودن این است که سن شریک اگر دختر است بالای ۹ سال تمام قمری و اگر پسر است بالای ۱۵ سال تمام قمری باشد. منظور از عاقل بودن این است که طرفین قرارداد شرکت مجنون یا دیوانه نباشند. منظور از رشید بودن این است که توانایی عقلی برای تشخیص و سنجیدن نفع و ضرر اقتصادی داشته باشند. فرض بر این است که همه اشخاص با سن بیشتر از ۱۸ سال تمام شمسی، رشید هستند مگر این که خلاف آن اثبات شود. اگر شریکی همه‌ی این ویژگی‌ها را داشته باشد، اهلیت انعقاد معامله دارد. اما اگر شخصی فاقد این ویژگی‌ها باشد اصطلاحاً محجور نامیده می‌شود. این...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

۴- مشروعیت جهت شرکت: منظور از «جهت شرکت» را می‌توانیم همان مشروع بودن هدفی که شرکت برای آن تشکیل می‌شود قلمداد کنیم. اگر این هدف نامشروع باشد، قرارداد شرکت و به تبع آن شرکت باطل است. به عنوان مثال، اگر هدف حسن و ندا از تشکیل شرکت فراهم کردن بستری برای کلاهبرداری باشد، جهت قرارداد نامشروع و قرارداد باطل است.
به جز موارد بالا که همان شرایط اساسی صحت قرارداد هستند، بعضی شرایط عمومی دیگر نیز باید رعایت شوند که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم. مطابق بند ۲ از ماده ۴۷ قانون ثبت، ثبت قرارداد شرکت اجباری است و مطابق ماده ۴۸ قانون ثبت، اگر قرارداد شرکت ثبت نشده باشد در ادارات و محاکم پذیرفته نمی‌شود، به عبارتی در این حالت قرارداد را به رسمیت نمی‌شناسند. برای این که سندی مثل...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

نکته تکمیلی: به جز شرایط عمومی که گفتیم، ملاحظات دیگری وجود دارد که لازمه‌ی تشکیل شرکت نیستند، اما عدم رعایت‌ آن‌ها شرکت را با خطر ابطال روبه‌رو می‌کند. به عنوان مثال «ثبت شرکت» یا «انتشار خلاصه قرارداد شرکت یا شرکت‌نامه» برای اطلاع عموم از لازمه‌های تشکیل شرکت به حساب نمی‌آیند، اما خودداری از آن‌ها می‌تواند به باطل شدن شرکت منتهی شود. بنابراین علاوه بر موارد بالا که شرایط الزامی تشکیل شرکت هستند، عملاً «ثبت کردن شرکت» و «انتشار خلاصه‌ی شرکت‌نامه» نیز باید انجام شوند. ضمن این که یادآور می‌شویم علاوه بر موارد فوق، بعضی شرایط اختصاصی نیز برای تشکیل شرکت وجود دارد که در بخش دوم درس به آن‌ها خواهیم پرداخت.​

 

[KHAZAAN]

شرایط اختصاصی برای تشکیل انواع شرکتهای تجاری
​

آن چه در بخش قبل گفتیم، شرایط عمومی بود که راجع به کلیه‌ی شرکت‌های تجاری باید رعایت شوند. اما علاوه بر شرایط عمومی، برای تشکیل هر کدام از انواع شرکتهای تجاری، بعضی شرایط اختصاصی -مختص همان نوع شرکت- لازم است. در این بخش شرایط اختصاصی تشکیل انواع شرکتهای تجاری را بررسی می‌کنیم.
شرکت سهامی عام زمانی تشکیل می‌شود که مدیران و بازرسان شرکت انتخاب شده و سمت خود را کتباً قبول کرده باشند. با این وجود در فرایند تشکیل شرکت‌های سهامی عام، مجموعه‌ای از شرایط و اقدامات دیگر نیز باید وجود داشته باشند که در ادامه توضیح می‌دهیم.
برای تشکیل شرکت سهامی عام، ابتدا دو یا چند شخصِ حقیقی یا حقوقی، ابتکار...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

یکی از اولین تصمیم‌های مؤسسان این است که راجع به «سرمایه شرکت» توافق کنند، مثلاً شاید با بررسی فعالیت مورد نظر و انجام مطالعات اقتصادی تصمیم بگیرند که سرمایه شرکت ۵۰۰ میلیون تومان باشد. مبلغ سرمایه در شرکت‌های سهامی عام نباید کم‌تر از پانصد هزار تومان باشد. مؤسسان شرکت سهامی عام باید تعهد دهند که حدأقل بیست درصد سرمایه شرکت را -همان سرمایه‌ای که با توافق هم تعیین کردند- خودشان تأمین کنند. بنابراین در مثالی که زدیم، مؤسسان باید تعهد دهند که حدأقل ۱۰۰ میلیون از پانصد میلیون تومان سرمایه شرکت را خودشان تأمین کنند.
در قدم بعد مؤسسان باید حسابی در بانک به نام «شرکت در حال تأسیس» افتتاح کنند و حدأقل ۳۵ درصد مبلغ تعهد شده را به صورت نقدی به بانک پبردازند. علاوه بر ۳۵ درصدی...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[KHAZAAN]

در ادامه مؤسسان باید بعضی اسناد و مدارک را تهیه و امضا کنند و به مرجع ثبت شرکت‌ها تحویل دهند. یکی از این اسناد «اظهارنامه» است که باید در آن به مواردی مثل نام شرکت، هویت و اقامتگاه مؤسسین، موضوع شرکت، مبلغ سرمایه شرکت (با تعیین مقدار نقد و غیر نقد آن)، تعداد سهام با نام و بی‌نام، مبلغ اسمی سهام، تعداد و خصوصیات و امتیازات سهام ممتاز (در صورتی که مورد نظر مؤسسان باشد) اشاره شده باشد. بر خلاف شرکت‌های مسئولیت محدود، نسبی، تضامنی و مختلط، موضوع فعالیت شرکت سهامی عام لازم نیست حتماً از اعمال تجاری باشد و می‌توان موضوعات دیگری را نیز برای فعالیت شرکت در نظر گرفت.
سند دوم «طرح اساس‌نامه شرکت» است. همانطور که قبلاً گفتیم، تشکیل شرکت نیاز به توافق شرکا دارد و نتیجه‌ی این...​

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.