مکان تاریخی قمش تاریخی (قُمِش چوقابافان)

[فاطمه آماده]

قُمِش چوقابافان دزفول؛ گنجی تاریخی در اعماق زمین​

یکی از جاهای دیدنی در دزفول که برای بازدید از آن باید به درون زمین سفر کنید، قنات تاریخی مومنان است که به آن قُمِش چوقابافان نیز گفته می‌شود.

 

[فاطمه آماده]

شاید تاکنون اسم قنات را شنیده باشید و با کارکرد آن‌ها آشنا باشید و حتی بدانید که ایرانی‌ها اولین سازندگان قنات در جهان هستند که با حفر قنات و استفاده از آب‌های زیرزمینی، آب مورد نیاز مصرفی خود را تأمین می‌کردند؛ اما آیا تابه‌حال نام قُمِش به گوشتان خورده است؟ و می‌دانید قمش چیست؟

چند لحظه تصور کنید که برای نوشیدن یک لیوان آب خنک آن هم در گرمای سوزان تابستان مجبور باشید مسافتی را طی کنید تا به چشمه یا رودی برسید، کوزه‌‎ای سفالی را پر از آب کنید و در حالی که آن را به دست گرفته یا بر دوش گذاشته‌اید و عرق از صورتتان می‌ریزد، باید راهی را که آمده‌اید دوباره طی کنید و همیشه بارها و بارها این کار را باید انجام دهید. در این صورت چه احساسی به شما دست می‌دهد؟ اما امروزه در خانه‌هایتان به‌راحتی به...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[فاطمه آماده]

آیا می‌دانید گذشتگان ما برای تأمین آب، آن هم در کشورمان که همیشه با مشکل کمبود آب مواجه بوده است، چه راه‌حل‌هایی داشته‌اند؟ ساخت قنات یکی از راه‌های رفع این معضل بود که با مهندسی دقیق و حساب شده، توانستند آب‌های سفره‌های زیرزمینی از کیلومترها دورتر به مکان مورد نظرشان برسانند و بیشترین استفاده را داشته باشند؛ مثل قنات گناباد و فردوس. حالا ما هم می‌خواهیم به دزفول و سراغ یکی از این قنات‌ها برویم؛ اما پیش از رفتن، بهتر است بدانید که در دزفول کاریزها نام دیگری دارند و کمی متفاوت با نمونه‌های مناطق دیگر هستند که در ادامه بیشتر از آن‌ها خواهیم گفت.

 

[فاطمه آماده]

قمش مومنان کجاست؟

دزفول شهر آجری ایران، با بافت و معماری اصیل خود که به «موزه آجری ایران» معروف است. این شهر، یکی از شهرهای جنوبی است که در سرزمین مقاومت یعنی استان خوزستان قرار داد.

 

[فاطمه آماده]

چرا به این قنات، قمش چوقابافان می‌گویند؟

در گویش مردمان دزفول، به قنات و کاریز که تونل‌های آبرسانی زیزمینی هستند قمش می‌گویند. در نزدیکی این قمش نیز مسجدی قرار دارد که در دروان جنگ تحمیلی نیز مورد اصابت موشک قرار داشته و عده‌ای شهید شدند. متولی این مسجد فردی به نام صادق‌قلی چوقابافان نام داشته است که اکنون نام وی روی، این قنات گذاشته شده است. روایت دیگر این است که وجه تسمیه این اثر به‌دلیل وجود کارگاه‌های بافت چوقا است که در اطراف آن وجود داشته است. در حال حاضر این قنات به نام‌های قمش چوقابافان یا عبابافان، سربطاق چوقابافان و قنات مومنان شناخته...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[فاطمه آماده]

قمش مومنان، گنجی تاریخی

وقتی به محله شیادانه برسید و سراغ قمش مومنان را بگیرید، به در چوبی خواهید رسید که بالای آن نوشته شده است: قمش تاریخی مومنان (سربطاق چوقابفون)

برای دیدن قمش باید از این در ورودی آن که به آن «سَربِطاق» می‌گویند عبور کنید. در گویش محلی دزفول به مسیر دسترسی به آب، سربطاق گفته می‌شود که ورودی آن‌ها هم سطح زمین است و سپس به‌صورت اریب و ۴۵ درجه به عمق، با پله‌ها به عمق زمین و آب قنات می‌رود. بعد از اینکه از سربطاق گذشتید و ۷۴ پله را طی کردید، به قمش چوقابافان می‌رسید، فضایی خیره‌کننده را می‌بینید که در میان رنگین کمانی از...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[فاطمه آماده]

در جای‌جای قمش مجسمه‌های مردان و زنانی کوزه و مشک به‌دست می‌بینید که اگر اهل دزفول و از قدیمی‌های آنجا باشید، خاطرات گذشته برایتان زنده می‌شود و شاید به یاد روزی بیفتید که در گرمای سوزان جنوب، از کوچه پس کوچه‌های دزفول عبور می‌کردید یا در سایه و خنکای کت‌ها، در جوار رود دز می‌نشستید و مردی مشک به دست، کاسه‌ آبی خنک به شما تعارف می‌کرد و عطش وجودتان را با آب گوارای قمش‌ها سیراب می‌کردید. در گوشه کنار چوقابافان نیز اشیای قدیمی مثل کاسه‌ها، بشقاب‌ها، چراغ و کوزه دیده می‌شود که اهالی این شهر با جان و دل به این قنات هدیه داده‌اند تا سهمی هرچند اندک در حفظ میراث آبا و اجدادشان داشته باشند.

[IMG alt="قُمِش چوقابافان دزفول؛ گنجی تاریخی در اعماق...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[فاطمه آماده]

در استان خوزستان به‌دلیل داشتن آب‌های سطحی مثل رودخانه دز، امکان حفر قنات برای انتقال آب رودخانه به شهر و استفاده از آن وجود دارد. گذشتگان از این فرصت استفاده کردند و با حفر کانال‌های زیرزمینی که در واقع قنات‌های رودخانه‌ای بودند، آب مورد نیاز را بهره‌برداری می‌کردند که نشان از هوش و مهندسی دقیق مردمان آن روزگار است. اختلاف سطح ۱۳ تا ۱۶ متری شهر با رودخانه، مردم این دیار را به این فکر واداشت تا با توجه به فصلی بودن آب رودخانه که در فصل زمستان پایین و در فصل تابستان بالا می‌آید، در محاسبه‌ای دقیق و هوشمندانه، دُردونه قمش را طوری ایجاد کنند که بیشترین فشار مناسب برای طی کردن سی یا چهل کیلومتر مسافت زیرزمینی را داشته باشد. در دزفول به این قنات‌ها و تونل‌های آب‌رسان زیرزمینی «قمش» و در شوشتر...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.