چشم‌پزشکی اپتومتری چیست؟

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

اپتومتری مجموعه‌ای از معاینات پزشکی برای تشخیص اختلال‌های بینایی و بیماری‌های چشمی است. اپتومتریست با استفاده از ابزارهای مختلف، سلامت قرنیه، عدسی و شبکیه چشم را بررسی و در صورت لزوم عینک یا لنزهای تماسی تجویز می‌کند. تغییر شکل قرنیه و عدسی از اختلال‌های متداولی هستند که منجر به تاری دید می‌شوند و استفاده از عینک با عدسی‌های محدب یا مقعر یکی از روش‌های درمان آن‌ها است. به علاوه پیش از هر جراحی چشم بررسی تمام ویژگی‌های نوری و ساختاری چشم ضروری است.

اپتومتری چیست ؟​

اپتومتری یا بینایی‌سنجی روشی برای تشخیص و درمان اختلال‌های بینایی است. در این روش اپتومتریست با استفاده از ابزارهای مختلف ویژگی‌های نوری قرنیه، عدس و...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

سیستم اپتیکی چیست ؟​

عبور پرتوها از یک محیط با تراکم کمتر (ضریب شکست کمتر) به محیط با تراکم بیشتر (ضریب شکست بیشتر) منجر به کاهش سرعت نور، انحراف نور از مسیر و شکست نور می‌شود. زاویه پرتو تابش با خط عمود بر مرز دو محیط زاویه تابش و زاویه پروتو شکست با این خط زاویه شکست نام دارد. زمانی که نور از محیط با تراکم بیشتر وارد محیط با تراکم کمتر می‌شود، زاویه تابش از زاویه شکست بیشتر و زمانی که نور از محیط با تراکم کمتر وارد محیط با تراکم کمتر می‌شود، زاویه تابش از زاویه شکست کمتر است. این پدیده در چشم سبب همگرایی نور در شبکیه و تشکیل تصویر می‌شود.

قرنیه و عدسی چشم دو عدسی محدب هستند. در عدسی‌های محدب پرتوهای موازی نور پس از شکست به‌وسیله‌ عدسی در نقطه‌ای به نام کانون عدسی...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

ساختار اوپتیکی چشم​

چشم انسان از یک بخش اپتیکی و یک بخش عصبی تشکیل شده است. قرنیه، مردمک، عدسی و مایع بین این ساختارها بخش‌های اپتیکی چشم هستند که نور را به بخش‌های داخلی چشم انتقال می‌دهند. بخش عصبی از نورون‌های شبکیه تشکیل شده که پیام عصبی ایجاد به‌وسیله تحریک نوری را به مغز انتقال می‌دهد. ضریب شکست نور و میزان متمرکز شدن پرتوهای نور در هر یک از این بخش‌ها متفاوت است.

• قرنیه: قرنیه بخش شفاف بخش خارجی جلوی کره چشم در انسان است. انحنای بخش خارجی این ساختار حدود ۷٫۸ میلی‌متر و انحنای بخش داخلی آن حدود ۶٫۵ میلی‌متر است. ضخامت قرنیه از مرکز به لبه‌ها به دلیل افزایش رشته‌های کلاژن در استرومای محیطی افزایش می‌یابد. این بخش نور ورودی به چشم را با قدرت حدود...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

تشکیل تصویر در چشم​

در بخش‌های قبلی این مطلب توضیح دادیم اپتومتری چیست و ساختار اپتیکی چشم از چه بخش‌هایی تشکیل شده است. در این بخش چگونگی تشکیل تصویر در چشم را بررسی می‌کنیم. قرنیه و عدسی شبیه یک عدسی باریک عمل می‌کنند. نور منعکس شده از جسم پس از عبور از این بخش‌ها و همگرا شدن بیشتر روی شبکیه متمرکز می‌شود. نور انعکاسی از مرکز جسم گیرنده‌های نوری موجود در فوآ را تحریک می‌کند. نکته مهم در تشکیل تصویر این است که نور ورودی از بخش‌های بالایی میدان دید (جسم) گیرنده‌های نوری بخش‌های پایینی شبکیه و نور ورودی از بخش‌های پایینی میدان دید (جسم) گیرنده‌های بخش بالایی شبکیه را تحریک می‌کند. به همین دلیل نورون‌ها با الگوی وارونه جسم تحریک می‌شوند. اما تصویر در مغز هم‌راستای جسم...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

محورها و زوایای چشم در اپتومتری​

سیستم اپتیکی چشم انسان از محورها و زوایای فرضی مختلفی تشکیل شده است. محور نوری یا «اپتیکی» (Optical axis)، محور بینایی و محور تثبیت سه محور اصلی این سیستم هستند.

• محور اپتیکی: محور اپتیکی خطی فرضی است که از مرکز قرنیه و مرکز عدسی عبور کرده و به بخش داخلی فوآ (نزدیک بینی) در شبکیه متصل می‌شود. مشخص کردن مرکز قرنیه در معاینات کار دشواری است. به همین دلیل مرکز مردمک را برای تعیین محور اپتیکی در نظر می‌گیریم. برای تعیین این محور از خط موازی سطح قرنیه و مرکز مردمک را مشخص می‌کنیم. به همین دلیل به آن محور مردمک نیز گفته می‌شود. این محور مسیر نور در چشم را نشان می‌دهد. نقطه اصلی، نقطه نودال، مرکز چرخش، نقطه کانونی اولیه و...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

محاسبه توان اپتیکی چشم​

به دلیل انحنای قرنیه بیشتر شکست نور (دو-سوم) ورودی به چشم در این بخش از ساختار اپتیکی چشم ایجاد می‌شود. تفاوت بین ضریب شکست قرینه و هوا سبب این شکست نور می‌شود. به علاوه توان قابل تغییر عدسی به این شکست نور کمک می‌کند. هر چه این مقدار بیشتر باشد، میزان شکست نور در چشم بیشتر است. این عدد را به‌وسیله معادله زیر محاسبه کرد. در این معادله F توان اپتیکی، P′P′ دومین نقطه اصلی در داخل چشم، F′F′ نقطه کانونی دوم در شبکیه و n′n′ ضریب شکست زجاجیه است. با استفاده از این فرمول توان اپتیکی چشم فرد سالم حدود ۶۰ دیوپتر است.

میدان دید در اپتومتری چیست؟​

میدان دید حداکثر منطقه‌ای است که بدون حرکت سر یا چشم‌ها دیده می‌شود. برای تعیین میدان...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

سنجش میدان دید در اپتومتری​

اگر تا این بخش از مطلب مجله فرادرس ما را همراهی کرده باشید، متوجه شده‌اید که اپتومتری چیست، ویژگی‌های اپتیکی چشم مربوط به کدام ساختارها است و تصویر در کدام بخش چشم تشکیل می‌شود. در این بخش تست‌های مربوط به سنجش میدان دید را توضیح می‌دهیم. تست مقابله میدان دید، پریمتری خودکار استاتیک، تست سینتیکی میدان دید، «پریمتری دو برابر شدن فراوانی» (Frequency Doubling Perimetry)، الکترورتینوگرافی و «صفحه شطرنجی آمسلر» (Amsler Grid) روش‌های سنجش میدان دید هستند. استفاده از پریمتری خودکار استاتیک و تست سینتیکی میدان دید متداول‌تر است.

• تست مقابله میدان دید: تست مقابله میدان دید، ساده‌ترین روش سنجش میدان دید است. در این روش بیمار یک چشم...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

دلیل ایجاد اسکوتوما چیست؟​

پرتوی نور منعکس شده از اجسام در بخش‌های مختلف این میدان در قسمت‌های متفاوت شبکیه دریافت می‌شود. در هر چشم پرتوهای نور دریافت شده از سمت چپ میدان دید، گیرنده‌های نوری سمت راست شبکیه و پرتوهای نور دریافت شده از سمت راست میدان دید، گیرنده‌های نوری سمت راست شبکیه را تحریک می‌کنند. با همین الگو پرتوهای نور دریافت شده از بالای میدان دید گیرنده‌های نوری بخش پایینی شبکیه و پرتوهای نور دریافتی از پایین میدان دید، گیرنده‌های نوری بخش بالایی شبکیه را تحریک می‌کنند. شاخه‌های عصب بینایی (اعصاب کرانیال ۲ | CN II) پیام عصبی ایجاد شده به دلیل تحریک نور را به مراکز کنترل بینایی در مغز منتقل می‌کنند. محل تلاقی شاخه عصبی که پیام‌های سمت راست میدان دید چشم راست...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

آسیب سمت راست شبکه در چشم راست و چپ با ایجاد اسکوتوما در سمت چپ میدان دید هر چشم همراه است. اگر شبکیه یک چشم آسیب‌ دیده باشد، اسکوتومای ایجاد شده تک‌چشمی یا «مونوآکولار» (Monocular Scotoma) و اگر شبکیه دو چشم آسیب‌ دیده باشد، اسکوتومای دوچشمی یا «بای‌آکولار» (Binocular Scotoma) ایجاد می‌شود. آسیب عصب بینایی چشم راست یا چپ قبل از کیاسمای بینایی منجر به از بین رفتن کامل میدان دید و نابینایی چشم می‌شود. آسیب عصب بینایی در کیاسما منجر به از دست دادن سمت راست میدان دید چشم راست و سمت چپ میدان دید چشم چپ می‌شود. به این اختلال که سبب می‌شود فرد فقط اجسام موجود در بخش میانی میدان دید را ببیند، دید تونلی گفته می‌شود.

آسیب مسیر عصبی راست (عصب بینایی پس از کیاسما) منجر به از دست دادن میدان دید چپ...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[زهـرا دلاریـᥫ᭡]

تطابق در اپتومتری چیست ؟​

تطابق فرایندی است که امکان واضح دیدن اجسام نزدیک را فراهم می‌کند. در این فرایند تغییر شکل عدسی، قدرت انکسار این بخش از سیستم اپتیکی چشم را تغییر می‌کند. در بخش قبلی این مطلب از مجله فرادرس توضیح دادیم که عدسی به‌وسیله رباط‌های معلق به ماهیچه‌های مژگانی و بافت دیواره چشم متصل می‌شود. پرتوهای نور ورودی به چشم از اجسام دور (حداقل ۶ متری) تقریبا موازی هستند و با شکست کمتری روی شبکیه متمرکز می‌شوند. برای مشاهده اجسام دور این ماهیچه‌های مژگانی در حالت استراحت قرار دارند و طول آن‌ها بیشتر است. در نتیجه کشیدگی بیشتر رباط‌ها تحدب عدسی را کاهش می‌دهد. در این حالت شعاع سطح داخلی عدسی حدود ۶ میلی‌متر و شعاع سطح داخلی آن حدود ۱۰ میلی‌متر است. اما نور...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.