•|صنایع دستی شهر های ایران|•

تحت تعقیب

اخراجی
اخراجی
عضویت
5/24/17
ارسال ها
1,895
امتیاز
28,973
محل سکونت
مخفیگاهم


مرحله سرت كردن: مشخصات پشم به محل پرورش، نژاد و طرز تغذيه گوسفند بستگي دارد و همچنين پشمهاي قسمتهاي مختلف بدن گوسفند از لحاظ كيفيت و ظرافت يكسان نيست و آنجه در جنوب خراسان متداول مي باشد به شرح ذيل مي باشد:

الف) پشم سفيد درجه يك: اين نوع پشم شامل كل پشمهاي سفيد بدن گوسفند و بدون در نظر گرفتن پشمهاي دست و پاي حيوان مي شود.

ب) پشم سفيد درجه دو: اين نوع پشم شامل پشمهاي سفيد دست و پاي حيوان و پشمهاي سفيد الياف كوتاه مي باشد.

ج) پشم الوان: مخلوطي از پشم هاي سياه و قهوه اي شتري و خاكستري و ساير رنگها مي باشد.

د) پشم شكري «كبود»: پشمهايي كه كمي تيره از پشمهاي سفيد باشند در اين رده قرار مي گيرند.

هـ) پشم مشكي:چنانچه درصدبيشترپشمهاي موردسرت مشكي باشندآنهارا در اين طبقه قرار ميدهند.

مرحله حلاجي و شستشو:

پس از طبقه بندي پشم هر قسمت از پشم تفكيك شده و با دست و يا ماشين حلاجي مي شود. و بعد شسته مي شوند و بعد خشك مي كنند و شستشوي پشم در روي بدن حيوان به صورت ابتدايي با آب ساده و يا با آب و صابون در داخل رودخانه و يا حوضچه هاي معمولي صورت مي گيرد و به اصطلاح به آن گرده شور مي گويند.



مرحله ريسندگي: بعد از اينكه پشم تميز شد و براي اينكه الياف حلاجي شده به صورت هاي محكمي تابيده و جهت مصرف در قاليبافي و يا جاجيم و گليم و غيره در آيد نياز به رسيدن دارد و در قديم و حالا كمتر ريسندگي به وسيله دست صورت مي گرفت.



بدين صورت بود كه پشم آماده شده را بوسيله ابزار چوبي به نام دوك مي ريسيدند و نحوه عمل بدين ترتيب بوده است كه پشم به صورت كلافهاي روي مچ دست قرار داده در اين حالت شخص ريسنده پشم را به تدريج از مچ دست به سمت دوك به مقدار زياد باز نموده و به صورت نخ نيم تاب در آورده و با چرخ دادن دوك و با شيوه خاصي به تدريج پشم نيم تاب را به سر دوك هدايت كرده و در اثر گردش دوك پشم تاب لازم را يافته و به نخ تبديل شده و به دور دوك پيچانده مي شود.



پشم ريسي ماشيني: پشم شسته و خشك شده را كه ابتدا به نسبتهاي لازم مخلوط آب و روغن روي آن پاشيده اند پس از حدو 12 ساعت توسط دستگاه حلاجي زده شده و در دستگاه كاردنيك(كرميل) كه كار به نظم كشيدن الياف پشم و تبديل پشم طي مراحل به صورت اتوماتيك به نخ تبديل مي شود.

نمره پشم با يكي از عوامل درجه بندي، نمره پشم است. نمره پشم به ظرافت و طول الياف آن بستگي دارد.


پشم يا كرك بره: ظريف ترين پشم از بره جوان هشت ماه چيده مي شود كه كيفيت بسيار لطيف و عالي دارد و شش ماه بعد در 14 ماهگي پشم گوسفند قويتر و ضخيم تر مي شود و بدين ترتيب هرچه گوسفند مسن تر شود كيفيت پشم آن نا مرغوب تر خواهدشد.


پشم قوچ: پشمي است كه ضخامت و كلفتي آن از حد معمولي بيشتر است.


پشم ميش: پشمي كه در آن تارها يا يكدست يا مخلوط است.

خصوصيات فيزيكي پشم:
استحكام كشش تا حد پارگي پشم در شرايط خشك 7/1-1 گرم بر دينر و اين استحكام در حالت خيس6/1-8/0 گرم دينر مي باشد.



تأثير حرارت:
اگر پشم براي مدت زيادي در صد درجه سانتي گراد حرارت داده شود از استحكام آن كاسته شده و حالت نرمي و لطافت خود را از دست مي دهد و. در حرارت 130 درجه سانتي گراد تجزيه شده و به زردي مي گرايد.و در 300 درجه سانتي گراد سوخته و كز مي كند. پشم در مجاورت با شعله سوخته و از خود بوي پر يا موي سوخته مي دهد و در اثر دور كردن شعله سوختن پشم متوقف مي گردد.



تأثير نور آفتاب:
كراتين پشم تحت تأثير نور آفتاب تجزيه شده و گوگرد پشم نيز به اسيد سولفوريك تبديل گرديده و سبب تغيير رنگ پشم و خشن شدن آن در زير دست شده و از استحكام آن كاسته مي شود.



تأثير اسيدها:
پشم در اسيد سولفوريك داغ به طور كامل تجزيه مي گردد، در اسيد نيتريك نيز پشم را اكسيد كرده و به آن صدمه مي زند ولي پشم در مقابل ساير اسيدها مقاوم است.



تأثير قليايي ها:
كراتين پشم در مقابل مواد قليايي حسا بوده و در سود سوز آور حل مي شود.
شستشو و عمليات تحميكي پشم در محيط قليايي بايد ملايم و با دقت انجام گيرد و حتي اگر سود غليظ و داغ باشد باعث صدمه ديدن پشم و زردي ان مي شود. مواد قليايي ضعيف مثل آمونياك، بوراكس و فسفات سديم تأثير سوء زيادي روي پشم ندارند.

تأثير مواد احياء كننده:
مواد احياءكننده باندهاي دي سولفيد موجود در ليف پشم را مي شكنند.



تأثير رطوبت: پشم بيش از هر چيز ديگري به آساني رطوبت را جذب نموده و به راحتي نيز آن داغ و بخار در مدت كوتاهتري روي ليف پشم اثر گذاشته و از استحكام آن مي كاهد.
الياف پشم داراي شفافيت و درخشش طبيعي است كه با توجه به نوع و خصوصيات آن متفاوت مي باشد. شفافيت ليف بستگي به فرم و طبيعت ليف و ميزان انعكاس نور از سطح ليف دارد به طور مثال پشم گوسفندان نژاد انگليسي لينكن وليستر به نسبت منعكس نمودن نور حالت شفافيت و باقي ابريشم را دارد و رنگ پشم گوسفنداني كه معمولاً براي توليد پشم پرورش داده مي شوند سفيد مي باشد.
 
آخرین ویرایش توسط مدیر

تحت تعقیب

اخراجی
اخراجی
عضویت
5/24/17
ارسال ها
1,895
امتیاز
28,973
محل سکونت
مخفیگاهم


از دیگر صنایع دستی زینت بخش منازل هنر دوستان گلیم شیریکی پیچ است.

'شیریکی پیچ' نام گلیمی است که در مناطق روستایی و عشایری سیرجان و بافت کرمان در داخل طايفه های عشايری و ايلياتی بدست توانای زنان با ذوق و هنرمند بافته می شده کهبه دلیل تاباندن خامه رنگیبه دور نخ هایتار (چله) به آن شیریکی پیچ و در گویش بین عشایر به آن گلیم پیچ هم گفته میشود.



شیرکی پیچ ظاهری شبیه به قالی دارد و همانند قالی با گره بافته می شود و برخلاف دیگر انواع گلیم که پود باعث تکمیل و نماینده نقوش می شود در این جا پود تنها نقش اتصال تارها را برعهده دارد و همیشه در پشت گوشت(پرز) گلیم مخفی است و قابل روییت نمی باشد.بافت بردار بر آن گذاشته می شود و گره این گلیم نیز بر دو نوع است:

1- گره متن: با این گره نخ رنگی از روی دو تار می گذرد سپس به پشت برگردانده می شود و از زیر رشته اصلی رویی عبور و ایجاد گره می کند.



2- گره آبدوزی: در این گره پود دوبار روی تار قرار می گیرد و خط پهن تری ایجاد می کند.
(آبدوزی: در اطراف اضلاع جفت گل خطوطی موازی بافته می شود که آبدوزی نام دارد و باعث برجسته شدن نقوش می شود.)



پس از انجام عملیات گره زنی هر ردیف پودگذاری انجام شده پود و گره ها توسط شانه با دفتین که عشایر به آن (کلوز آر) نیز می گویند. در پایان بافت سر نخ های اضافه از گره توسط شعله آتش به فاصله تقریبا 30 سانتی متر کز داده می شود.

ابزار بافت:

1.دار:الف)دار عمودی ب) دار افقی(این دار در بین عشایر متداول تر است)

2.نخ: الف)تار (پنبه) ب) پود(پشم)
3.دفتین
4.قلاب
5.کارد



نقوش و طرح ها:
نقوش این گلیم بنا بر امکانات و طریقه بافت خاص خود گاها از حالت هندسی فراتر رفته و تقریبا نیم گردان می شوند. معمولا تقارن در نقوش وجود دارد اما در مواردی هم هماهنگی و توازن از نقوش غیر متقارن بدست می آید. نقش بته جقه با دو گل گرد در میان نقوش شیرکی پیچ دیده می شود و از لحاظ دوردارر بودن نقش قابل اهمیت است.

حاشیه ها اغلب زنجیره ای و مرکب از یک شکل هندسی مکرراند که بین دو خط موازی (آبدوزی) قرار می گیرند که آنها را حاشیه چرخی نیز می نامند. در گلهای متن(کشمیری - موسی خانی - سماوری - حشمتی - گلدانی و درختی) مشهورترند. این گلیم با ترنج وسط کمتر دیده می شود و نقش های رایج دیگر آن عبارتند از: قارا - لاله عباسی - گل کرمانی و جفت گل.

رنگ در شیرکی پیچ:
رنگ های معمولا پخته و متمایل به تیره و شامل:
1.قرمز لاکی(روناس ، خشخاش، گیلاس و قرمزدانه)
2.رنگ آبی (نیل و پوست بادمجان)
3.رنگ زرد(زعفران، زردچوبه و پوست انار)
4.رنگ نارنجی (نخ رنگ روناسی را در جوشانده پوست انار می زنند)
5.رنگ سبز تیره (برگ گردو، زرد+نیل)
6.رنگ قهوه ای(طبیعی، تنباکو، پوست گردو، برگ بنه)
7.رنگ مشکی(طبیی، پوست گردو)



با توجه به تقاضا تولید و صادرات رو به رشد این گلیم تعداد بافندگان آن نیز در سالهای اخیر در سیرجان و حومه آن به 6-7 هزار نفر افزایش یافته است.
 
آخرین ویرایش توسط مدیر

بالا