آموزشی آموزشی | حس آمیزی

[Sydney]

انواع حس‌آمیزی​

تا اینجا یاد گرفتیم حس‌آمیزی چیست و نمونه‌هایی از آن و روش تشخیص آرایه حس‌آمیزی را توضیح دادیم. حس‌آمیزی از نظر ساختار و از نظر نوع ترکیب حواس با یکدیگر به چهار نوع زیر تقسیم می‌شود:

ترکیبی
غیرترکیبی
حسی - حسی
حسی - انتزاعی
​

---

حس‌آمیزی ترکیبی​

اگر آرایه حس‌آمیزی در یک ترکیب وصفی یا اضافی وجود داشته باشد، حس‌آمیزی از نوع ترکیبی است. برای مثال، ترکیب وصفی «آوای گرم» و ترکیبی اضافی مانند «سخن دل» دارای آرایه حس‌آمیزی ترکیبی هستند...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[Sydney]

حس‌آمیزی غیرترکیبی​

هر نوع دیگری از آرایه حس‌آمیزی که ترکیب وصفی یا اضافی نباشد، حس‌آمیزی غیرترکیبی است. یعنی هرگاه حس‌آمیزی محدود به یک ترکیب وصفی یا اضافی نباشد، غیرترکیبی است. برای مثال در جمله «عشق را نمی‌شنوم.» حس‌آمیزی بین واژه «عشق» و فعل «نمی‌شنوم» وجود دارد، پس از نوع غیرترکیبی است. در حس‌آمیزی غیرترکیبی معمولاً افعال، سازنده این آرایه هستند. مثال زیر را مشاهده کنید:

حس‌آمیزی بیت زیر در جمله «همت ما را بلند ساخته‌اند» وجود دارد؛ زیرا «همت» انتزاعی است و صفت «بلند» با چشم قابل دیدن است.

چنین که همت ما را بلند ساخته‌اند
عجب که مطلب ما در جهان شود پیدا​

 

[Sydney]

حس‌آمیزی حسی-حسی​

اگر در حس‌آمیزی، دو یا چند حس از حواس پنج‌گانه به هم آمیخته شده باشند، حس‌آمیزی حسی-حسی شکل می‌گیرد. برای مثال در جمله «صدایت دیدنی است.» دو حس شنوایی (صدا) و بینایی (دیدنی) با هم ترکیب شده‌اند. در ادامه، مثالی از این نوع حس‌آمیزی را بررسی کرده‌ایم:

در مثال زیر، فردوسی یک‌ بار حس شنوایی را با حس چشایی و دو بار، حس شنوایی را با حس لامسه ترکیب کرده است:

سپهبد پرستنده را گفت گرم
سخن‌های شیرین به آوای نرم​

گفت گرم: ترکیب شنوایی و لامسه
سخن‌های شیرین: ترکیب شنوایی...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[Sydney]

حس‌آمیزی حسی-انتزاعی​

اگر یکی از حواس پنج‌گانه به مفهومی انتزاعی (غیرمحسوس) مرتبط شده باشد، حس‌آمیزی حسی-انتزاعی وجود دارد. برای مثال در جمله «غم ارغوانی‌ام را تماشا کن.» مفهوم انتزاعیِ «غم» به واژه‌های مربوط به حس بینایی (ارغوانی و تماشا کن) مرتبط شده است.
مثال زیر را مشاهده کنید:

نظامی در بیت زیر، به «غم» که یک مفهوم انتزاعی و غیرقابل درک از طریق حواس پنج‌گانه است، صفت «شیرین» را داده که مختص به حس چشایی است.

شه آنجا روز و شب عشرت همی‌کرد
می تلخ و غم شیرین همی‌خورد​