آموزشی آموزشی | اسم

[amın]

انواع اسم‌های معرفه​

انواع اسم‌های معرفه در زبان فارسی شامل این مواردند:

• اسم‌های خاص (سینا، آلمان، زاینده‌رود و...)
• اسم‌هایی که بعد از صفت‌های اشاره «این»، «آن»، «همین»، همان» و... بیایند. (این آشپزخانه)
• اسم‌های جنس و کلمه‌هایی که بر همه افراد یک جنس دلالت داشته باشند. (مدرسه، خرگوش، درخت و...)
• اسمی که مضاف بوده و مضا‌ف‌الیه آن یکی از اسم‌های معرفه باشد. (خانه سینا)
• اسمی که در جمله پیرو آمده باشد و بعد از آن «ی» و «که» به کار رفته باشد. (کتابخانه‌ای که راه‌اندازی کردید زیباست.)
• برخی از اسم‌ها با قرینه لفظی به صورت معرفه به کار می‌روند. (دیروز فیلمی تماشا کردم. فیلم خوبی بود.)
• برخی از اسم‌ها نیز با قرینه معنوی به...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

نشانه اسم نکره​

اسم‌های نکره و ناشناس معمولاً با نشانه‌های خاصی به کار می‌روند. این نشانه‌ها را در ادامه با مثال نشان داده‌ایم.

• وجود نشانه نکره «ی» در انتهای اسم، مانند: کتابی را از کتابخانه امانت گرفته‌ام.
• وجود «یک» قبل از اسم، مانند: از نمایشگاه یک تابلو خریدند.
• وجود «یک» قبل از اسم و نشانه «ی» در انتهای آن، مانند: یک نقاشی‌ای کشیدم که نگو و نپرس!
• وجود صفت مبهم (همه، هیچ، هر و...) قبل از اسم، مانند: هیچ رهگذری از این مسیر عبور نمی‌کند.
• ضمیر مبهم «یکی»، مانند: یکی نبود این جوانک بی‌تجربه را نصیحت کند.

 

[amın]

نکره مخصصه​

گاهی ممکن است در جمله به اسم‌های بربخورید که انتهای آ‌ن‌ها نشانه نکره «ی» آمده و سپس یک جمله پیرو همراه با حرف ربط «که» بعد از آن‌ها قرار گرفته است. در این حالت، می‌توان جمله پیرو را به صفت تأویل کرد. چنین ساختاری را می‌توان به صورت زیر نشان داد.

اسم + «ی» نکره + که + جمله پیرو

اسمی که با «ی» نکره و جمله پیرو قابل‌ تأویل به صفت بیاید، «نکره مُخَصّصه» نامیده می‌شود. مثالی از این نوع نکره را در کادر زیر مشاهده می‌کنید.

در مثال زیر، جمله پیرو «به سبک قدما سروده شده بود» را می‌توان به صفت...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

انواع اسم از نظر شمار​

تمامی اسم‌های فارسی از این نظر که بر چند فرد، شی‌ء یا پدیده دلالت کنند، به سه دسته «مفرد»، «جمع» و «اسم جمع» تقسیم می‌شوند. در ادامه، هر کدام از انواع اسم‌ها را از نظر شمار توضیح داده‌ایم.

• «اسم‌های مفرد» بر یک فرد، شی‌ء یا پدیده دلالت می‌کنند. مانند اسم‌‌های «دیوار»، «گل» و «سیب».
• اسم‌هایی که بر بیش از یک فرد، شی‌ء یا پدیده دلالت داشته باشند، «جمع» نامیده می‌شوند. این نوع از اسم‌ها با استفاده از نشانه‌های جمع «ها»، «ان»، «ون»، «ین» «ات» و «جات» ساخته می‌شوند. مانند «مدادها»، «چشمان» و... .
• «اسم‌های جمع» که در ظاهر شبیه به اسم‌های مفردند اما بر معنای جمع دلالت دارند. توجه داشته باشید که اسم‌های جمع از...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

نشانه جمع در فارسی​

در بخش قبلی از نشانه‌های جمع سخن گفتیم و نشانه‌های جمع فارسی را نیز معرفی کردیم. در این بخش، نشانه‌های جمع را با جزئیات بیشتری بررسی کرده و کاربرد آن‌ها را توضیح می‌دهیم.


«ها» و «ان» دو نمونه از نشانه‌های جمع فارسی هستند که کاربردهای فراوانی دارند. در ادامه، ابتدا موارد کاربرد هر کدام از این نشانه‌ها را بررسی می‌کنیم و سپس به سراغ سایر نشانه‌های جمع می‌رویم.

 

[amın]

کاربرد نشانه جمع «ها»​

برای جمع بستن اسم‌های زیر از نشانه جمع «ها» استفاده می‌شود.

• اسم‌های معنی (ایمان ← ایمان‌ها، بخشش ← بخشش‌ها)
• اسم جمادات (دیوار ← دیوارها، کاغذ ← کاغذها)
• اسم رُستنی‌ها (درخت ← درخت‌ها)

نکته: برخی از اسم‌های معنی را نمی‌توان با «ها» جمع بست، مانند اسم «گناه».

 

[amın]

کاربرد نشانه جمع «ان»​

نشانه جمع «ان» برای جمع بستن اسم‌های زیر کاربرد دارد.

• برخی از اسم‌های معنی (گناه ← گناهان)
• اسم انسان‌ها (کودک ← کودکان، بانو ← بانوان)
• اسم جانوران (شیر ← شیران، کبوتر ← کبوتران)
• اسم رُستنی‌ها (درخت ← درختان)
• برخی از اندام‌های بدن (چشم ← چشمان)

 

[amın]

در مورد کاربرد نشانه‌های جمع «ها» و «ان» به نکته‌های زیر توجه کنید.

• برخی از اسم‌ها هم با «ها» و هم با «ان» جمع بسته می‌شوند، مانند اسم رستنی‌ها.
• امروزه برای جمع بستن اسم‌های فارسی بیشتر از نشانه «ها» استفاده می‌شود.
• در زبان محاوره، «ها» به صورت «‍ا» تلفظ می‌شود، مانند «گُلا» به‌جای «گل‌ها».
• گاهی به دلیل تلفظ راحت‌تر، یکی از نشانه‌های «ها» و «ان» به کار می‌روند. مثلاً تلفظ اسم «خانم» با «ها» راحت‌تر است و «کودک» با نشانه جمع «ان» راحت‌تر تلفظ می‌شود.
• در فارسی معمولاً اسم‌های عام جمع بسته می‌شوند اما گاهی اسم‌های خاص نیز به صورت جمع می‌آیند. این کلمه‌ها بر معنای جمع دلالت ندارند، بلکه بر امثال و انواع دلالت می‌کنند. مانند «فردوسی‌ها» که بر «شاعران امثال...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

چند نکته مهم در مورد اسم جمع​

پیشتر به این نکته اشاره کردیم که علاوه‌بر اسم‌های مفرد و جمع، اسم‌های دیگری هم در زبان فارسی به کار می‌روند که ظاهراً به اسم‌های مفرد شباهت دارند اما بر معنای جمع دلالت می‌کنند. در این بخش، این‌ نوع از اسم‌ها را که «اسم جمع» نامیده می‌شوند، با جزئیات بیشتری بررسی می‌کنیم.

از میان رایج‌ترین اسم‌های جمع فارسی می‌توان به این موارد اشاره کرد: دسته، گروه، قوم، ملت، امت، قبیله، لشکر، سپاه، مردم و... .

اسم‌های جمع را مجدداً می‌توان جمع بست، چه با نشانه‌های جمع و چه به صورت جمع مکسر. مانند: قوم ← اقوام، مردم ← مردمان.

اگرچه اسم‌های جمع با جمع‌های مکسر تفاوت دارند اما ممکن است گاهی تشخیص آن‌ها از یکدیگر دشوار باشد. در ادامه، مهم‌ترین...

لطفا برای مشاهده کامل مطالب در انجمن ثبت نام کنید.

 

[amın]

اسم جمع مکسر​

در جمع مکسر، نشانه خاصی به اسم اضافه نمی‌‌شود، بلکه کل صورت کلمه و ظاهر آن تغییر می‌کند. در این حالت ممکن است حرف یا حرف‌هایی به کلمه مفرد اضافه شده یا از آن کسر شود.

معمولاً برای جمع بستن اسم‌های عربی از جمع مکسر استفاده می‌شود. بهتر است برای جمع بستن کلمه‌های فارسی از جمع مکسر استفاده نکنیم.

معنای جمع برخی از اسم‌های جمع مکسر به مرور زمان از بین می‌رود. در این حالت، فارسی‌زبانان این نوع از جمع‌ها را دوباره با استفاده از نشانه‌های جمع، جمع می‌بندند. مانند کلمه «امور» که جمع مکسر «امر» است اما فارسی‌زبانان آن را به‌عنوان کلمه مفرد در نظر می‌گیرند و آن را دوباره با علامت «ات» به صورت «امورات» جمع می‌بندند.