آموزشی آموزشی | صفت

[amın]

صفت‌ها واژه‌هایی هستند که بعد یا قبل از اسم‌ها می‌آیند و آن اسم (موصوف) را توصیف می‌کنند. برای مثال در جمله «کیف کوچک را بیاور»، کلمه «کوچک» صفتی برای موصوف «کیف» است. صفت در زبان فارسی مطابق با دسته‌بندی‌های معنایی، ساختمانی و جایگاهی به انواعی چون صفت بیانی، صفت پیشین و پسین و... تقسیم می‌شود.

 

[amın]

صفت چیست و چه کاربردی دارد؟​

صفت وابسته اسم است که درباره آن توضیح می‌دهد و اسمی که صفتی برای آن بیان می‌کنیم نیز «موصوف» به معنای «وصف شده» است. در زبان فارسی معمولاً‌ ابتدا موصوف و سپس صفت می‌آید. البته گاهی نیز برعکس است و موصوف پس از صفت قرار می‌گیرد، مثلاً بزرگ مرد. در ادامه، این موضوع را بیشتر توضیح خواهیم داد. سعی کنید برای افراد و اشیای اطرافتان صفت‌های مختلفی بیان کنید.

همان‌طور که احتمالاً‌ حدس زده‌اید، صفت‌ها را می‌توان به صورت نظام‌مند در دسته‌های مختلف بررسی کرد. در ادامه، شرح می‌دهیم که اقسام مختلف صفت چیست و چگونه ساخته می‌شود. در ادامه، انواع صفت را از نظر معنی و از نظر جایگاه قرارگیری نسبت به اسم معرفی می‌کنیم.

 

[amın]

انواع صفت از نظر معنی و مفهوم​

اما اقسام صفت چیست و از نظر معنی چگونه دسته‌بندی می‌شود؟ در این بخش، انواع صفت را از نظر معنی معرفی می‌کنیم.

• صفت بیانی
• صفت شمارشی
• صفت اشاره
• صفت پرسشی
• صفت مبهم
• صفت تعجبی

 

[amın]

صفت بیانی یا توصیفی​

گاهی صفت حالت یک اسم را بیان می‌کند. مثلاً در جمله «یک کیف چرمی خریدم» صفت «چرمی» بیان کننده جنس کیف است. یا در جمله «آن کیف بزرگ را بیاور» صفت «بزرگ» بیانگر اندازه کیف است. در جمله «کیف قهوه‌ای زیباست» نیز «قهوه‌ای» رنگ کیف را توصیف می‌کند.

این صفت‌ها و صفت‌هایی از این دست را صفت توصیفی یا بیانی می‌نامیم. در واقع، این صفت‌ها حالت و چگونگی اسم را بیان می‌کنند. صفت بیانی خود به پنج دسته تقسیم می‌شود که در یک بخش جدا با آن‌ها آشنا می‌شویم.

 

[amın]

صفت شمارشی یا عددی​

صفات شمارشی در واقع کمیت یک اسم را مشخص می‌کنند. مثلاً بیانگر مقدار یا تعداد کمّی آن اسم یا ترتیبش است. برای مثال، در جمله «سه کیف خریدم» صفت «سه» تعداد کیف را مشخص می‌کند. یا در جمله «خانه ما در انتهای کوچه دوم است» صفت «دوم» ترتیب کوچه‌ را نشان می‌دهد. یا در جمله «پاییز سومین فصل سال است» صفت «سومین» بیان کننده ترتیب فصل است.

 

[amın]

صفت اشاره‌ چیست؟​

گاهی برای مشخص کردن اسم، به آن اشاره می‌کنیم. مثلاً می‌گوییم: «آن کیف را بیاور» یا «آن مرد معلم است» در این جملات، کلمات «این» و «آن» به اسمی که در بر دارنده موصوف است اشاره می‌کنند و صفت‌های اشاره‌ نام دارند.

 

[amın]

صفت پرسشی چیست؟​

گاهی پیش می‌آید که درباره اسم پرسشی داریم و با یک صفت پرسشی آن را مطرح می‌کنیم. در جمله «کدام کیف را آوردی؟» صفت «کدام» پرسش درباره نوع کیف است. یا در جمله «چند کیف داری؟» صفت «چند» پرسش است از تعداد کیف. این صفت‌ها را صفت پرسشی می‌گوییم.

 

[amın]

صفت مبهم چیست؟​

گاهی چگونگی، تعداد یا نوع موصوف را به صورت مبهم و با صفت‌های مبهم بیان می‌کنیم. در جمله «چند کیف دارم.» صفت چند تعداد نامعین کیف‌ها را بیان می‌کند. در جمله «بعضی کیف‌ها کیفیت لازم را ندارند.» صفت «بعضی»، تعداد نامشخص کیف‌ها را بیان می‌کند. یا در جمله «هیچ کس را ندیدم.» صفت «هیچ» در واقع درباره کس نامشخصی است.

 

[amın]

صفت تعجبی چیست؟​

صفات تعجبی، همان‌گونه که از نامش پیداست، تعجب را نسبت به موصوف نشان می‌دهند. مثلاً در «چه سری! چه دمی! عجب پایی!»، صفت‌های تعجبی «چه» و «عجب» هستند.

نکته: توجه کنید که اگر هرکدام از این صفت‌ها، به‌تنهایی یعنی بدون اسمی بیایند که آن را توصیف کنند و خودشان نقش دستوری بپذیرند، دیگر صفت نیستند بلکه ضمایر اشاره، ضمیر پرسشی، ضمایر تعجبی، ضمیر مبهم و... هستند.

 

[amın]

انواع صفت از نظر جایگاه قرارگیری نسبت به اسم​

صفتی را که قبل از موصوف بیاید صفت پیشین و صفت پس از موصوف را صفت پسین می‌گوییم. صفت‌های پرسشی و اشاره‌ همواره پیش از اسم می‌آیند. صفت بیانی اغلب پس از اسم واقع می‌شود، اما در قدیم گاهی پیش از اسم نیز می‌آمده است. صفت‌های عددی و مبهم قبل از اسم می‌آیند، اما گاهی در گذشته پس از اسم می‌آمده‌اند. صفت توصیفی یا بیانی اغلب پس از موصوف می‌آید. اما در گذشته و در شعر گاهی پیش از موصوف می‌آمده و می‌آید، مثلاً‌ «پروین بزرگ زنی بود».

• صفت پیشینی: صفت قبل از موصوف («خورشید درخشان» صفت + موصوف)
• صفت پسینی: صفت بعد از موصوف («این سیاره» موصوف + صفت)