آموزشی آموزشی | صفت

[amın]

ساختار صفت بیانی​

در بخش‌هایی قبل با صفت بیانی آشنا شدیم. اما ساختارهای مختلف این صفت چیست و چگونه دسته‌بندی می‌شود. صفت‌ها از نظر ساختار واژه به چهار دسته تقسیم می‌شوند.

• صفت ساده
• صفت مرکب
• صفت مشتق
• صفت مشتق مرکب

 

[amın]

صفت ساده​

گاهی صفت یک واژه ساده است، مانند زیبا، گرم.

 

[amın]

صفت مرکب چیست؟​

گاهی صفت‌ها مرکب هستند یعنی از دو تکواژ مستقل ساخته می‌شود، مانند نرم‌خو، پاک‌دست.

 

[amın]

صفت مشتق چیست؟​

گاهی ساختار صفت مشتق است و از یک تکواژ مستقل همراه با یک یا دو وند تشکیل می‌شود، مانند آزمندی، دانشمند، بااخلاق.

 

[amın]

صفت مشتق مرکب​

گاهی ساختار صفت مشتق مرکب است، یعنی هم مرکب و هم ونددار است، مثلاً بزرگ‌‌مردی، دد‌منشانه.

 

[amın]

اقسام صفت بیانی چیست؟​

همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، صفت بیانی خود پنج دسته است. در این بخش بیان می‌کنیم که اقسام این صفت چیست و به چه دسته‌هایی تقسیم می‌شود. در فهرست زیر انواع صفت بیانی را آورده‌ایم.

• صفت ساده
• صفت فاعلی
• صفت مفعولی
• صفت نسبی
• صفت لیاقت

 

[amın]

صفت ساده چیست؟​

صفتی بیانی ساده، صفتی است که بر چگونگی و ویژگی موصوف دلالت دارد و مفهوم فاعلی یا مفعولی یا نسبی یا... آن را نمی‌رساند، مانند آسمان زیبا، پدر مهربان و... .

 

[amın]

صفت فاعلی​

صفت‌های فاعلی کننده کار یا دارنده معنی را نشان می‌دهند و به هفت صورت زیر ساخته می‌شوند:

• بن مضارع + -َنده: مانند خواننده، بافنده. این صفت معمولاً‌ برای انجام‌دهنده کار یا دارنده حالت مطلق به کار می‌رود.
• بن مضارع + ان: مانند پرسان، خواهان. این صفت‌ها بیشتر برای بیان حالت فاعل به کار می‌روند.
• بن مضارع + ا: مانند گویا، خوانا. این نوع صفت‌ها بیشتر حالت دوام فعل را در فاعل نشان می‌دهند.
• بن ماضی + ار: مانند خواستار، خریدار.
• بن ماضی یا مضارع + گار: مانند آموزگار، پروردگار.
• اسم معنی + کار: مانند ستمکار، دغل‌کار.
• اسم معنی + گر: مانند دادگر، خنیاگر.

 

[amın]

صفت مفعولی​

صفت مفعولی بر آنچه فعل بر او واقع شده باشد دلالت می‌کند، مانند پوشیده و برده. صفت‌های مفعولی معمولاً‌ از بن ماضی به علاوه کسره «ه» ساخته می‌شود و گاهی «شده» هم همراه آن می‌آید. مانند «نشست + ه» که صفت مفعولی «نشسته» را می‌سازد.

 

[amın]

صفت نسبی​

صفات نسبی همان‌گونه که از نامشان برمی‌آید، صفت‌هایی هستند که به کسی یا چیزی نسبت داده می‌شود. اغلب صفت‌های نسبی با افزودن پسوند به آخر اسم، صفت یا به ندرت ضمیر به دست می‌آیند. چند مثال از این موارد به شرح زیر است:

• ی: مانند همدانی، گیاهی و...
• ین: مانند نمادین، زیرین و...
• ینه: مانند بیشینه، پشمینه و...
• ه: مانند چندکاره، سه‌لایه و...
• گان: مانند رایگان، شایگان و...
• انه: مانند شبانه، زنانه و...
• انی: مانند ظلمانی، روحانی و...
• چی: مانند گیوه‌چی، توتون‌چی و...
• گانه: مانند سه‌گانه و...